Caspian News, 22 мамыр. Есірткі, алкоголь, темекі және құмар ойындары (лудомания) — отандық қоғамды іштен ірітіп жатқан ең қауіпті әлеуметтік кеселдердің біріне айналды. Қазақстанда зиянды әдеттер мен психологиялық тәуелділікке шалдыққандар саны жыл санап артып келеді. Ресми статистикалық деректерге сүйенсек, қазіргі уақытта елімізде 18 мың адам есірткіге тәуелді ретінде арнайы медициналық есепте тұр. Алайда, сала мамандары мен тәуелсіз сарапшылар бұл көрсеткіштің нақты саны әлдеқайда көп болуы мүмкін екенін алға тартады.
Бұдан бөлек, 100 мыңнан астам азамат маскүнемдіктен зардап шегіп жатса, 300 мыңға жуық тұрғын лудомания, яғни құмар ойындарының құрығына ілінген.
Мәжіліс депутаты: «Бұл — отбасылық жанжалдар мен апаттардың қайнар көзі»
Парламент Мәжілісінің отырысында депутаттар бұл теріс әрекеттердің мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық жағдайына, демографиясына және ішкі тұрақтылығына тікелей соққы болып жатқанын мәлімдеді.
Асылбек Нұралин, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
«Бұл теріс әрекеттер тұтастай алғанда халықтың белгілі бір құрамының әлеуметтік жағдайларының күрт төмендеуіне әсер етуде. Ресми мәліметтер бойынша 18 мың адам есірткіге тәуелділік бойынша есепте тұрғанымен, сараптамалық бағалаулар нақты санның бұдан бірнеше есе көп екенін дәлелдейді.
100 мыңнан астам азаматтың маскүнемдіктен зардап шегуі — елімізде созылмалы аурулардың артуына, отбасылық жанжалдар мен тұрмыстық зорлық-зомбылықтың өршуіне, сондай-ақ қайғылы жол-көлік оқиғаларының көбеюіне тікелей себепші болып отыр. Елде темекі шегу деңгейі халықтың 17,5%-ын құрайды, өкініштісі, оның ішінде кәмелетке толмағандар да баршылық. Ал 300 мыңға жуық азаматта құмар ойындарына тәуелділік белгілерінің болуы — оларды орынсыз қаржылық шығындарға (қарыз бен несиеге), қылмыстарға және әлеуметтік оқшаулануға әкеліп соқтыруда».
Жастар мен балалар нысанада: Кеселдің «жасаруы»
Ұйымдастырушылар мен құзырлы орган өкілдерінің айтуынша, ең қауіпті үрдіс — бұл кеселдердің жылдам «жасарып» бара жатқандығында. Тәуелділіктің барлық түрі қазір мектеп жасындағы балалар мен жасөспірімдер арасында кең қанат жайған. Онлайн-букмекерлік жүйелер, әлеуметтік желілердегі жасырын әрі агрессивті жарнамалар, электронды темекілер (вейптер) мен қолжетімді синтетикалық есірткілер жас буынды оңай арбап, санасын улауда.
Депутаттардың Денсаулық сақтау министрлігіне қойған негізгі талаптары:
-
Бақылауды күшейту: Темекі және алкоголь өнімдерінің айналымы мен жарнамасына, соның ішінде цифрлық және онлайн арналарға (әлеуметтік желілерге) қатаң бақылау орнату, кәмелетке толмағандарды заңмен қорғау.
-
Құмар ойындарды шектеу: Онлайн-ставкалар мен құмар ойындар (казино, букмекер) саласын реттеуді жетілдіру, жастар мен әлеуметтік осал топтардың бұл сайттарға қолжетімділігін шектейтін қосымша техникалық тетіктер енгізу.
-
Мектептегі профилактика: Білім беру ұйымдарындағы түсіндіру және алдын алу жұмыстарын заманауи интерактивті әдістемелермен жаңарту, бұл іске ата-аналар қауымдастығын кеңінен тарту.
-
Медициналық көмек: Оңалту (реабилитациялық) қызметтерінің қолжетімділігі мен сапасын арттыру, жастар арасында тәуелділікті ерте анықтау және психологиялық сүйемелдеу бағдарламаларын дамыту.
Мәжіліс депутаттары Денсаулық сақтау министрлігіне шұғыл түрде арнайы ведомствоаралық комиссия құруды және тәуелділіктің барлық түріне қарсы кешенді әрі бірыңғай Ұлттық бағдарлама әзірлеуді талап етті. Халық қалаулылары бұл мәселенің жай ғана медициналық проблема емес, елдің ұлттық қауіпсіздігіне, жастардың болашағына және қоғамның демографиялық тұрақтылығына тікелей қатер төндіріп тұрған індет екенін қадап айтты.