Caspian News, 15 маусым. Еуроодақтың кеңею мәселелері жөніндегі еурокомиссары Марта Кос халықаралық қоғамдастықта үлкен пікірталас тудырған маңызды мәлімдеме жасады. Оның айтуынша, алдағы уақытта Еуропалық Одаққа (ЕО) жаңадан қабылданатын мемлекеттердің саяси құқықтары ұйымға мүше болған алғашқы жылдары едәуір шектелуі мүмкін. Шарт бойынша бұл шектеулердің мерзімі 5 жылдан 15 жылға дейінгі кезеңді қамтиды.
Бұл реформа аясында жаңадан қосылатын мүше елдер Еуроодақтың маңызды стратегиялық, қаржылық және геосаяси шешімдеріне блок қою, яғни вето құқығынан уақытша айырылады.
Еурокомиссия неден қауіптенеді?
Еурокомиссияның бұндай қадамға баруына одақ ішіндегі қазіргі шешім қабылдау жүйесінің тым баяулығы мен тиімсіздігі себеп болып отыр. Брюссель болашақта ұйым қатарына қосылады деп күтілетін жаңа мүшелердің (мысалы, Украина, Молдова немесе Батыс Балқан елдері) жаһандық геосаяси текетірестер немесе ішкі дағдарыстар кезінде ЕО-ның ортақ позициясы мен маңызды шешімдерін бұғаттап (вето қойып) тастауына жол бермеуді көздейді.
Жаңа ережеге сәйкес, одақ құрамына жаңадан енген мемлекеттер Еуроодақ құрылымдарына бірден емес, 5-тен 15 жылға дейінгі өтпелі кезең ішінде, біртіндеп қана интеграцияланып, толыққанды тең құқықтарға ие болады.
Реформаның негізгі мақсаттары мен салдары:
-
⚡ Шешім қабылдау жылдамдығы: Дағдарыс сәттерінде одаққа мүше барлық елдердің келісімін күтпей-ақ, маңызды құжаттарды жедел қабылдау;
-
🛡️ Ішкі саяси тұрақтылық: Сыртқы саяси күштердің жаңа мүше елдер арқылы Еуроодақтың ортақ шешімдеріне ықпал ету (лоббилеу) тәуекелдерін азайту;
-
⚠️ «Екінші сортты елдер» қаупі: Сарапшылардың пікірінше, бұл қадам ЕО ішінде құқықтары тең емес мемлекеттер тобын қалыптастырып, «екінші сортты елдер» деген сипаттағы саяси түсініктің туындауына әкелуі мүмкін.
Еуроодақтың жаңа кеңею стратегиясының жобасы:
| Мүшелікке үміткер негізгі елдер | Өтпелі кезең мерзімі | Шектелетін басты құқық |
| Украина, Молдова, Балқан елдері | 5 жылдан 15 жылға дейін | Стратегиялық шешімдерге Вето қою құқығы |
Дегенмен, Брюссель басшылығы бұл қадамның заңдылығын алға тартып, одақтың ішкі тұрақтылығы мен халықаралық аренадағы саяси салмағын сақтап қалу үшін осындай қатаң да талқылауы көп қадамдарға баруға мәжбүр болып отырғанын жеткізді. Жаңа ережелер бекітілген жағдайда, бұл ЕО-ға мүшеліктен үміткер елдердің ішкі саяси интеграция процесіне айтарлықтай өзгерістер енгізбек.