Caspian News, 14 шілде. Қазақстанның мұнай-газ секторындағы ең ірі халықаралық даулардың бірі шегіне жетті. Кашаган кен орнының операторы (NCOC) экологиялық заңнаманы бұзғаны үшін салынған 2,3 триллион теңге (шамамен $4,8 млрд) көлеміндегі айыппұлды осы жылдың 20 шілдесіне дейін төлеуі тиіс.
ҚР Әділет вице-министрі Даниель Ваисовтың мәлімдеуінше, егер белгіленген мерзімде қаржы қазынаға түспесе, Қазақстан тарапы заң аясында мәжбүрлеп өндіру шараларына көшеді.
💬 «Егер 20 шілдеге дейін айыппұл төленбесе, Қазақстан бұдан былайғы әрекеттерін заңға сәйкес, соның ішінде атқарушылық өндіріс туралы заң аясында жүзеге асыратын болады», — деп ескертті вице-министр.
🏛️ Халықаралық арбитраж: Инвесторлар Вашингтонға шағымданды
Кашаган жобасының шетелдік мердігерлері Қазақстанның мемлекеттік органдарының бұл әрекеттерімен келіспей, Вашингтондағы Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі халықаралық орталыққа (ICSID) ресми түрде талап-арыз түсірді.
Әділет министрлігінің мәліметінше, осы шілде айының соңына дейін аталған халықаралық төрелік соттың арбитрлары (тәуелсіз судьялары) нақты анықталуы тиіс.
💼 Кашаган жобасындағы шетелдік акционерлердің үлесі қандай?
Солтүстік Каспий жобасының (NCOC) құрамында әлемдік деңгейдегі ірі мұнай алпауыттары шоғырланған:
-
🇺🇸 ExxonMobil (АҚШ) — 16,81%;
-
🇬🇧 Shell (Ұлыбритания) — 16,81%;
-
🇮🇹 Eni (Италия) — 16,81%;
-
🇫🇷 TotalEnergies (Франция) — 16,81%;
-
🇨🇳 CNPC (Қытай) — 8,3%;
-
🇯🇵 INPEX (Жапония) — 7,56%.
(Ескерту: Қалған үлес отандық «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясына тиесілі — 16,88%).
📊 Кашаган операторына қатысты экологиялық даудың негізгі деректері (2026 жыл):
| 💰 Айыппұл Көлемі мен Мерзімі | 🏛️ Халықаралық Арбитраж (ICSID) | 👥 Ірі шетелдік инвесторлар | 🚨 Қазақстанның заңды тетігі |
| • Сомасы: 2,3 трлн теңге;• Баламасы: $4,8 млрд;• Төлеу мерзімі: 20 шілдеге дейін;• Негізі: Экологиялық талаптарды бұзу. | • Шағымданушы: NCOC консорциумы;• Орналасқан жері: Вашингтон (АҚШ);• Арбитрларды бекіту: Шілде соңы;• Сипаты: Инвестициялық дау. | • ExxonMobil, Shell, Eni, TotalEnergies: әрқайсысы 16,81%;• CNPC (Қытай): 8,3%;• INPEX (Жапония): 7,56%. | • Уәкілетті тұлға: Даниель Ваисов;• Қолданылатын шара: Мәжбүрлеп өндіру;• Құқықтық негіз: Атқарушылық өндіріс заңы. |