Caspian News, 20 шілде. Қазақстанның зейнетақы жүйесінде ірі реформа басталды. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәлімдеуінше, 2026 жылдың қыркүйек айынан бастап отандасымыз өздерінің зейнетақы жинақтарының 100%-ға дейінгі бөлігін жеке басқарушы компанияларға сенімгерлік басқаруға бере алады.
Бұл өзгерістер ағымдағы жылдың 7 шілдесінде қол қойылған жаңа заң аясында жүзеге асырылып отыр. Еске сала кетейік, бұған дейін салымшылар өз активтерінің тек 50%-нан аспайтын бөлігін ғана жеке секторға сеніп тапсыра алатын еді.
🛑 Инфляция өтемақысы тоқтайды: Тәуекелді кім өтейді?
Жаңа реформа аясында мемлекеттік қолдау мен жауапкершілік тетіктері қайта қаралды:
-
❌ Компенсацияның жойылуы: 2027 жылдан бастап мемлекет зейнетақысын жеке басқарушыларға аударған азаматтар үшін инфляция деңгейіне байланысты берілетін біржолғы өтемақы төлеуді тоқтатады. Министрлік бюджет қаражаты енді инвестордың жеке таңдауы мен тәуекелдерін жаппайтынын жеткізді.
-
🏢 Жеке компаниялардың жауапкершілігі: Барлық тәуекел жеке компаниялардың мойнына жүктеледі. Олар кез келген шығынды өз капиталы есебінен толтыруға міндетті. Бұл нарықта жұмыс істеу үшін компанияның өз капиталы 1,9 миллиард теңгеден немесе 440 мың АЕК-тен кем болмауы тиіс.
🛡️ Ұлттық банк және Мемлекеттік кепілдік
Жинақтарын жеке ұйымдарға бергісі келмейтін консервативті салымшылар үшін басты басқарушы ретінде Ұлттық банк қала береді. Елдегі басты қаржы институты үшін мынадай талаптар бекітілген:
-
📈 2028 жылға дейінгі жоспар: Ұлттық банк зейнетақы активтерінің кірістілігін инфляция деңгейінен 1%-ға жоғары қамтамасыз етуге міндетті.
-
💵 Валюталық үлес: Жинақтар құрамындағы шетелдік валюталық активтердің үлесі 30%-дан кем болмауы тиіс.
-
🏛️ Заңды кепілдік: Мемлекет Әлеуметтік кодекстің 217-бабына сәйкес, БЖЗҚ-дағы (ЕНПФ) міндетті жарналардың іс жүзінде енгізілген сомасы көлемінде сақталуына толық кепілдік береді.
🎯 Реформаның басты мақсаты: Халықаралық еңбек ұйымының стандарттары бойынша азаматтардың зейнетке шыққандағы табысын кемінде 40% деңгейінде алмастыруды қамтамасыз ете отырып, БЖЗҚ-дан өмір бойына берілетін төлемдер жүйесіне көшу.
Қазіргі уақытта Еңбек министрлігінде жүйені одан әрі трансформациялау, соның ішінде сақтандыру компонентін енгізу және Сингапурлық модельді қолдану мәселелерін талқылау үшін арнайы жұмыс тобы құрылды.
📊 Зейнетақы жүйесіндегі жаңа өзгерістердің негізгі көрсеткіштері (2026-2028 жылдар):
| 📋 Бағыттар мен талаптар | 🔍 Бұрынғы ережелер | 🆕 Жаңа жүйе (2026 жылғы қыркүйектен бастап) |
| • Жеке компанияларға аудару үлесі | • Активтердің 50%-на дейін. | • Жинақтың 100%-на дейін рұқсат етіледі. |
| • Мемлекеттік инфляциялық өтемақы | • Барлық салымшыларға төленді. | • 2027 жылдан бастап жеке басқаруды таңдағандарға төленбейді. |
| • Жеке басқарушылардың капиталы | — | • Меншікті капитал көлемі ≥ 1,9 млрд ₸ (440 мың АЕК). |
| • Ұлттық банктің кірістілік межесі | — | • Инфляция деңгейінен +1% жоғары болуы шарт. |
| • Валюталық активтердің үлесі | — | • Жалпы қордың кемінде 30%-ын құрауы тиіс. |