Caspian News, 15 шілде. Атырау облысы Сарыөзек ауылында орналасқан, ондаған жылдық тарихы бар ерекше алма бағы бүгінде бір отбасының ортақ ісіне айналды. Көпшілік біле бермейтін бұл жасыл алқаптың артында бағбан Мұрат Каликовтың тағдырлы тарихы мен ата-ана рухына берген балалық уәдесі жатыр.
⏳ Тоқырауда отқа кеткен бақ және балалық шақ уәдесі
Бұл бақтың тарихы тым тереңде — өткен ғасырдың ортасынан бастау алады:
-
📜 Тарихи негізі: Сарыөзектегі 5 гектарлық алма бағы алғаш рет 1958 жылы егілген. Мұрат Каликовтың ата-анасы осы бақта еңбек етіп, өзі де бала күнінен жеміс ағаштарының арасында өсіп, бағбандықтың қыр-сырын үйренген.
-
🔥 90-жылдардағы қасірет: Тоқсаныншы жылдардағы тоқырау кезінде ауылда отын тапшы болып, тұрғындар алма ағаштарын кесіп, отқа жағып жіберген. Бақтың жойылғанына қабырғасы қайысқан Мұрат Каликов сол кезде өзіне: «Денім сау болса, осы жерден жер алып, әкем мен анамның әруақтары риза болсын деп қайтадан алма егемін», – деп уәде береді.
-
🛠️ Уәденің орындалуы: 40 жыл бойы мұнай-газ саласында еңбек еткен Мұрат Каликов зейнетке шыққан соң жүрек қалауымен бақша ісіне білек сыбана кіріседі. Ол 2001 жылы 11 гектар жер алып, қоршап әзірлесе, 2003 жылдан бастап көшет егуді бастаған.
🌳 Бақтың қазіргі жағдайы мен бағбандық құпиялары
Қазіргі таңда бұл бақта 550 ағаш өсіп тұр. Оның ішінде алманың 7 сорты және алмұрттың 4 түрі бар. Тәжірибелі бағбан өнімділікті арттырудың өзіндік сырларымен бөлісті:
-
🚫 Ойық қазбау әдісі: Мұрат Каликов ағаштың түбін айналдыра суару ойығын (оболовка) қазбайды. Тегіс жерде қысқы қар суы табиғи түрде ағаш түбіне жиналып, тамырды ұзақ уақыт бойы ылғалдандырады. Бұл судың 30%-ының буға айналып ұшып кетуінен қорғайды.
-
🌸 Гүлдеу кезіндегі бақылау: Көктемде ағаш гүлдеп тұрғанда су құйылмайды, әйтпесе артық ылғалдан гүлдері түсіп қалуы мүмкін. Негізгі суару жеміс түйіні қалыптасып, толыса бастағанда молынан беріледі.
-
🧪 Қоректендіру: Әр мол суарудан кейін әр ағашқа 120 грамнан аммиак селитрасы беріледі.
-
✂️ Арақашықтық пен кесу: Алмалар күн сәулесі мен желді жақсы алуы үшін қатарлардың арасы 8–10 метр, ал ағаштардың аралығы 5–6 метр етіп отырғызылған. Әр 3–4 жыл сайын бұтақтар арасы кемінде 20 см болатындай етіп сиретіліп кесіледі.
🚀 Болашақ жоспар: Тамшылатып суару мен табиғи джемдер
Бағбан бақты заманауи бағытта дамытуды мақсат етіп отыр:
💬 Мұрат Каликов, бағбан: «Бірінші мақсатым – құрғақшылықтан қорғау үшін өзен жағасындағы мотордан тікелей келетін тамшылатып суару (капельное орошение) жүйесін толық енгізу. Екінші мақсатым – өнімді өңдеу. Алманы кептіріп қана қоймай, ішін тазалап, балаларға арналған таза джем мен бал жасауды қолға алып жатырмыз. Биыл осы өндірісті бастаймыз».
Бағбанның айтуынша, бақты суық желден қорғау үшін батыстан шығысқа қарай қылқанжапырақты ағаштар отырғызылған. Мұнда қолмен жиналған алмаларды -1 мен +3 °C аралығында сақтаса, ақпан айына дейін бұзылмай, балғын күйінде тұрады. Қазіргі таңда дайын өнімдер облыстық жәрмеңкелерде сатылымға шығарылып жүр.
📊 Сарыөзектегі алма бағының көрсеткіштері (2026 жыл):
| 🌳 Бақтың жалпы аумағы | 🍎 Алма мен Алмұрт түрлері | ⚙️ Өнімділікті арттыру тәсілдері | 🎯 Алға қойған жаңа мақсаттар |
| • Жалпы жері: 11 гектар;• Егілген аумақ: 5 гектар;• Ағаш саны: 550 түп;• Орналасуы: Сарыөзек ауылы. | • Алма сорттары: 7 түрі;• Алмұрт сорттары: 4 түрі;• Өміршеңдігі: 60 жылға дейін өнім береді. | • Суару: Ойықсыз, табиғи қар суымен;• Күтім: Әр ағашқа 120 г аммиак селитрасы;• Кесу: 3–4 жылда бір сирету (арасы >20 см). | • Суару: Тамшылатып суару жүйесін орнату;• Өнім: Балаларға арналған джем өндірісін бастау;• Сақтау: Арнайы қоймада ақпанға дейін сақтау. |