Caspian News, 8 шілде. Қазақстанның қаржы нарығында автокөлік сатып алуға арналған мақсатты несиелер көлемі күрт қысқарды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) ресми мәліметінше, автонесие беру көрсеткіші шамамен 37 пайызға төмендеген. Бұған ағымдағы жылдың 1 шілдесінен бастап елімізде несие беру тәртібіне енгізілген жаңа қатаң заңнамалық талаптар тікелей себеп болып отыр.
Жаңа ережеге сәйкес, бұдан былай банктер мен микроқаржы ұйымдары қарыз алушының ресми табыс көзінің бар-жоғына баса мән береді. Енді үміткердің төлем қабілеттілігін растау үшін арнайы деректер базасы арқылы зейнетақы жарналары мен міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) қорларына аударылған қаржының жүйелілігі тексеріледі. Бұл мемлекет тарапынан халықтың несие жүктемесін (насмотренность) азайту және онсыз да қарызы көп азаматтардың берешегін одан әрі көбейтпеу (продление) үшін қабылданған шара болып табылады.
Сарапшылар пікірі: Өзін-өзі қамтығандар мен бизнеске әсері
Қаржылық сарапшылар бұл заңдық талаптардың қаржы жүйесіндегі тәуекелдерді азайтуға септігін тигізетінін растағанымен, нарықтың өзге қатысушылары үшін айтарлықтай шектеулер әкелгенін алға тартады.
👤 Арман БАЙҒАНОВ, қаржылық кеңесші:
«Өзін-өзі жұмыспен қамтып отырған азаматтардың басым бөлігінде тұрақты зейнетақы аударымы жоқ. Бұған дейін олардың жанама табыстары ескеріліп, сол арқылы төлем қабілеті расталатын. Енді жаңа ереже бойынша мұндай жандар несие ала алмай қалуы әбден мүмкін. Ал бұл санатқа елімізде бірнеше миллион адам кіреді, яғни халықтың едәуір бөлігі. Сонымен қатар, бұл талап шағын және орта бизнеске де кері әсерін тигізеді. Несиеге тауар сатып алу деңгейі азайып, соның салдарынан жалпы сатылым көлемі түсіп кетуі ықтимал».
Автосалондардың бүгінгі ахуалы: «Trade-in» құтқаруда
Автонесие нарығын қолдауға бағытталған уақытша жеңілдіктер мен мемлекеттік шаралардың күшін жоюы кәсіпкерлерді сатылым деңгейін сақтап қалудың жаңа тетіктерін іздеуге мәжбүрлеп отыр.
👤 Әлиасқар АМАНЖОЛ, автосалон иесі:
«Қазіргі уақытта біз клиенттерімізге көліктерін жаңартып берудің балама жолдарын ұсынудамыз. Олар ескі көліктерін бізге қалдырады, біз жаңасын береміз. Егер оларда бұрыннан қалған кредиттері болса, оны да жауып беруге тырысып жатырмыз. Шын мәнінде, қазір нарықта тек Trade-in бағдарламасының арқасында ғана тыныс алып, жұмыс істеп тұрмыз. Бірақ, өткен жылмен салыстырғанда банктердің несиені мақұлдау (одобряемость) көрсеткіші мен жалпы сатылым көлемі екі-үш есеге дейін төмендеп кетті».
Қазақстанның автонесие нарығындағы жаңа көрсеткіштер (2026 жыл):
| 📊 Нарықтағы негізгі өзгеріс | 🔍 Несие берудің жаңа заңдылықтары | 💼 Бизнес пен Халыққа тигізетін салдары | 🛠️ Автосалондардың қолданып жатқан амалдары |
| • Көлемі: 37%-ға қысқарды;• Себебі: Талаптың қатаңдауы;• Қолдау шараларының тоқтауы. | • 1 шілдеден бастап іске қосылды;• Ресми табысты міндетті тексеру;• Зейнетақы және МӘМС жарналары. | • Мақұлдау деңгейі 2-3 есе төмендеді;• Өзін-өзі қамтығандарға несие алу қиындады;• ШОБ-та сауда-саттықтың азаюы. | • Trade-in бағдарламасын белсендіру;• Ескі көлікті қабылдап, жаңасын беру;• Клиенттердің бұрынғы несиесін жабу. |