Caspian News, 30 маусым. Қазақстанның зейнетақы жүйесі мен қаржы нарығында салымшылардың болашақ жинақтарын еселеп арттыруға жол ашатын ауқымды заңнамалық өзгеріс енгізілгелі жатыр. Енді отандық салымшылар өздерінің Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) зейнетақы жинағының 100 пайызға дейінгі бөлігін жеке инвестициялық басқарушы компаниялардың сенімгерлік басқаруына беру мүмкіндігіне ие болады.
Айта кету керек, бұған дейін азаматтарға жинағының тек 50 пайызын ғана жеке басқарушыларға сеніп тапсыруға рұқсат етілген еді. Алайда, бұл тетікті қазақстандықтардың бәрі бірдей белсенді қолдана қойған жоқ. Парламент Сенаты мақұлдаған заңға енгізілген бұл жаңа түзетулер қазіргі таңда Мемлекет басшысының қол қоюына жіберілді.
Консервативті әдістен еркін таңдауға көшу
Бүгінгі таңда еліміздегі зейнетақы активтерінің негізгі, басым бөлігін ҚР Ұлттық банкі басқарып келеді. Бұл қаражаттар көбіне мемлекеттік бағалы қағаздарға орналастырылады. Мұндай тәсіл тұрақты әрі қауіпсіз (тәуекелі төмен) болғанымен, нарықтағы өзге жоғары табысты инвестициялық бағыттармен салыстырғанда кірісі айтарлықтай төмен. Басқаша айтқанда, сіздің жинағыңыз қазір консервативті (байсалды, бірақ баяу) түрде басқарылып жатыр.
Жаңа өзгеріс заңды күшіне енген сәттен бастап, әрбір азамат өз жинағын қалай және қай бағытта басқаруды толықтай өзі шешеді. Қаражатты әртүрлі инвестициялық портфельдерге әртараптандыру (диверсификациялау) арқылы көбірек табыс табуға нақты жағдай жасалады.
🗂️ Қаржылық стратегия қалай жұмыс істейді?
Асхат АЙМАҒАМБЕТОВ, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
«Бұл — болашақта зейнетке шығатын азаматтарымыздың зейнетақы капиталын көбейтудің ең тиімді, бірден-бір жолы. Мысалы, шотыңызда 1 миллион теңге жинағыңыз жатыр делік. Жаңа ереже бойынша, сіз оның 200 мың теңгесін «тәуекелі көп, бірақ түсімі мен кірісі өте жоғары құралдарға инвестиция жаса» деп дербес таңдай аласыз. Ал 300 мың теңгесін тәуекелі мен кірісі орташа құралдарға, қалған 500 мың теңгесін ең қауіпсіз консервативті түрде басқаруға бұйрық бересіз. Сіздің қаражатыңызды алған жеке компания дәл осы сіз бекіткен стратегиямен инвестиция құяды. Біз азаматтарға өз ақшасынан өздері пайда табу мүмкіндігін ұсынып отырмыз».
Қауіпсіздік кепілі мен мемлекеттік бақылау
Зейнетақы активтерін жеке секторға сеніп тапсырғанда салымшылардың қорқынышын сейілту үшін заңда қатаң сақтандыру тетіктері қаралған. Бекітілген талаптарға сәйкес, жеке басқарушы компаниялар салымшылардан алған қаражаттың бастапқы құнын (номиналын) сақтауға заң алдында тікелей жауапты болады.
Ал олардың қаржы нарығындағы күнделікті қызметін, инвестициялық декларацияларын және заңға бағынуын ҚР Ұлттық банкі мен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бірлесіп, қатаң қадағалап отырады.
Қазақстандағы зейнетақы активтерін жеке басқаруға берудің шарттары (2026 жыл):
| 📊 Рұқсат етілген жаңа лимит | Ұлттық банктің басқару стилі | 📈 Жаңа реформаның берер тиімділігі | 🛡️ Қауіпсіздікті қадағалаушы органдар |
| 💰 100%-ға дейін (Бұрын тек 50% болған). | 🏛️ Консервативті әдіс (Мемлекеттік қағаздар, кірісі төмен). | • Жеке инвестициялық стратегия;• 💸 Кірістілікті еселеп арттыру;• Активтерді әртараптандыру. | • ҚР Ұлттық банкі;• ⚖️ Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі. |