Caspian News, 9 шілде. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы Серік Сермағамбетов журналистерге арналған ресми брифингте саланың даму көрсеткіштері мен өзекті мәселелерін жариялады. Мәлімдемеге сәйкес, соңғы бес жылда елде балық өсіретін шаруашылықтардың саны екі есеге артып, 684-ке жеткен. Бұл серпінге мемлекеттік қолдаудың күшеюі де тікелей әсер етті: балық өсіруге берілетін субсидия көлемі 11,5 есеге ұлғайып, ағымдағы жылы 5,3 миллиард теңгені құрады.
Ресми деректер бойынша, 2025 жылы елімізде 23 мың тонна тауарлық балық өсіріліп, ішкі балық өнімдері нарығының жалпы көлемі 106,5 мың тоннаға дейін ұлғайды. Нәтижесінде, ел ішінде жан басына шаққандағы балық тұтыну деңгейі 4 келіден 7 келіге дейін өскен. Саланы дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы аясында бұл көрсеткішті жыл сайын 270 мың тоннаға жеткізу, Каспий итбалығын қорғау және Атыраудағы бекіре шабақтарын өсіру зауытының әлеуетін толық пайдалану көзделіп отыр.
Шабақ өсіру қуаттылығы және Атырау зауытының әлеуеті
Республика бойынша су айдындарына жалпы саны 807 миллион шабақ жіберу жоспарланса, қазіргі таңда оның 68 пайызы толық орындалды.
👤 Серік СЕРМАҒАМБЕТОВ, ҚР АШМ Балық шаруашылығы комитетінің төрағасы:
«Мемлекеттік тапсырыс аясында су айдындарына 2,22 миллион шабақ жіберіп отырмыз. Атыраудағы бекіре балық өсіру зауытының қазіргі техникалық қуаттылығы шабақтарды шығару көлемін 5 миллионнан 7,5 миллион данаға дейін жеткізуге мүмкіндік береді. Жалпы ел бойынша қазіргі уақытта 535 миллион шабақ жіберілді. Елімізде жұмыс істеп тұрған 27 питомниктің жалпы қуаты 1 миллиард шабаққа дейін өнім шығаруға қауқарлы».
Кадр тапшылығы: Жастардың ауылға барғысы келмейді
Кәсіптік балық аулау бағыты негізінен Атырау, Қызылорда, Алматы және Шығыс Қазақстан облыстарында шоғырланған. Салада 537 балық шаруашылығы субъектісі тіркелген және онда 12 мыңнан астам адам еңбек етеді. Елдегі 5 жоғары оқу орны жылына 200-ге жуық маман даярлап шығарғанымен, салада білікті кадр тапшылығы қатты сезіліп отыр.
👤 Серік СЕРМАҒАМБЕТОВ, Кадр мәселесі туралы:
«Балық шаруашылығы субъектілерінде маман тапшылығы айқын байқалады. Тіпті, нарықта жақсы кәсіби маман пайда болса, кәсіпкерлер жалақысын өсіріп, оны бір-бірінен тартып алып жатады. Негізгі проблема — жас мамандардың шалғайдағы елді мекендерге, өндіріс басына барғысы келмеуінде. Жылына 200 маман бітіріп шықса, соның тек 30-40 пайызы ғана өз мамандығы бойынша балық шаруашылығына келіп жұмысқа орналасады».
Браконьерлікпен күрес: 5 айдың қорытындысы
Саладағы тағы бір күрделі мәселе — заңсыз балық аулаудың тыйылмай отырғандығы. Тәртіп сақшылары мен инспекция мамандары бақылауды күшейтуде. 2026 жылдың алғашқы 5 айының қорытындысы бойынша ел аумағында 2 699 құқық бұзушылық анықталды. Тәртіп бұзғандарға жалпы көлемі 55 миллион теңгеге жуық әкімшілік айыппұл салынып, заңсыз айналымнан 15 тоннадан астам балық өнімдері тәркіленді.
Қазақстандағы балық шаруашылығының негізгі даму көрсеткіштері (2026 жыл):
| 📈 Мемлекеттік қолдау мен Нарық | 🐟 Шабақ жіберу және Питомниктер | 🎓 Кадр мәселесі мен Тапшылық | 🚨 Заңсыздықпен күрес (5 ай) |
| • Шаруашылық саны: 684 бірлік;• Субсидия көлемі: 5,3 млрд теңге;• Тұтыну: Жан басына 7 келі (өсті);• 2030 жылға меже: 270 мың тонна. | • Жалпы жоспар: 807 млн шабақ;• Жіберілгені: 535 млн дана;• Атырау зауыты: 7,5 млн-ға дейін қуат;• Питомниктер: 27 бірлік. | • Мамандар саны: 12 мыңнан астам;• Жоғары оқу орны: 5 ЖОО (жылына 200 түлек);• Өндіріске келетіні: тек 30-40%;• Басты себеп: Ауылға барғысы келмеу. | • Анықталған заңсыздық: 2 699 факт;• Салынған айыппұл: ~55 млн теңге;• Тәркіленген балық: 15 тоннадан астам;• Бағыт: Браконьерлікке тосқауыл. |