Caspian News, 25 маусым. Қазақстан Үкіметі ішкі нарықтағы жанар-жағармай материалдарының (ЖЖМ) тапшылығын болдырмау және отын қорын тұрақтандыру мақсатында стратегиялық қадамдарды жоспарлап отыр. Елдегі сұранысты кедергісіз өтеу үшін үшінші елдерден, соның ішінде Қытай Халық Республикасынан бензин, дизель отыны және авиаотын жеткізуге жағдай жасалмақ.
Осы мақсатта ішкі нарыққа сырттан келетін мұнай өнімдеріне қолданылатын импорттық кедендік баж салығының мөлшерлемесін нөлге (0%) дейін төмендету көзделуде. Бұл туралы ҚР Сауда және интеграция вице-министрі Жанель Күшукова Парламент Сенатында өткен ресми брифинг барысында мәлімдеді.
Импортты әртараптандыру: Ресейден Қытай нарығына бағыт алу
Вице-министрдің айтуынша, бұл мәселе қазіргі таңда Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) аясында халықаралық деңгейде талқыланып, қарастырылып жатыр. Елдің сыртқы отын импортындағы географиялық бағытты өзгертудің басты себептері мен шарттары мынадай:
-
🌐 Жеткізушілерді әртараптандыру: Осы уақытқа дейін Қазақстан үшін отын тапшылығын жабатын негізгі сыртқы серіктес Ресей Федерациясы болып келді. Алайда қазіргі геосаяси және экономикалық жағдайларға байланысты, Үкімет баламалы нарық ретінде Қытайдан тікелей отын импорттау мүмкіндігін құқықтық тұрғыдан бекітпек.
-
✈️ Авиаотын мәселесі: Бүгінде Қазақстанның ішкі мұнай өңдеу зауыттарының (МӨЗ) қуаттылығы әуе тасымалына қажетті авиаотынға деген сұранысты толық көлемде қамтамасыз ете алмайды. Соның салдарынан авиациялық керосинді шетелден тұрақты түрде сатып алуға тура келеді.
-
🔒 Экспорттық шектеулер күшінде қалады: Ішкі нарықты қолдау үшін сырттан отын әкелу жеңілдетілгенімен, отандық жанармайдың шетелге және үшінші елдерге заңсыз ағылып, шығарылуына қойылған қолданыстағы шектеулер мен тыйымдар толықтай сақталады.
Үкіметтің мақсаты — нарықтағы баға тұрақтылығы
Кедендік баж салығын нөлге түсіру — Қытайдан келетін ЖЖМ өнімдерінің өзіндік құнын төмендетуге және отандық жанармай құю стансаларында бағаның күрт өсіп кетпеуіне септігін тигізеді. Бұл шара тұрақты құқықтық негіз ретінде бекітіліп, еліміздегі МӨЗ-дерде жоспарлы жөндеу жұмыстары жүргізілген немесе маусымдық дала жұмыстары кезінде отын жетіспеушілігі туындаған сәтте шұғыл іске қосылатын болады.
📊 Жанель КҮШУКОВА, ҚР Сауда және интеграция вице-министрі:
«Біз қазіргі таңда белгілі бір кезеңде елде жанармай жетіспей қалған жағдайда, уақыт жоғалтпай үшінші елдерден жедел импорттауға мүмкіндік беретін құқықтық жағдай жасауды көздеп отырмыз. Баж салығы нөлге дейін төмендетілген соң нарықта Қытайдан әкелінетін бензин, дизель отыны мен авиаотынның үлесі артуы мүмкін. Бұл — ішкі нарықты қорғау және тұтынушыларды тұрақты отынмен қамтамасыз ету үшін қажетті қадам».
Қазақстанның ЖЖМ импортын реттеу бойынша жаңа шаралары (2026 жыл):
| Импортталатын өнім түрлері | Енгізілетін кедендік жеңілдік | Негізгі әріптес елдер мен халықаралық аясы | Шараның басты стратегиялық мақсаты |
| • 🚗 Бензин;• 🚜 Дизель отыны;• ✈️ Авиаотын (Керосин). | 📉 0% (Нөлдік баж салығы) (Импорттық шығындарды азайту үшін). | • Қытай Халық Республикасы;• Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК). | • Ішкі нарықтағы тапшылықтың алдын алу;• 🛡️ Әуе отынының тапшылығын жою;• Экспорттық шектеулерді сақтау. |