Caspian News, 22 маусым. Бүгінгі таңда несие алу және бөліп төлеу (рассрочка) қызметтеріне жүгіну отандық қоғам үшін қалыпты әрі үйреншікті құбылысқа айналды. Demoscope зерттеу орталығы сарапшыларының жүргізген соңғы әлеуметтік сауалнама қорытындысы бойынша, ел тұрғындарының басым көпшілігінің, дәлірек айтқанда 73%-ының мойнында ағымдағы несиесі немесе өзге де қаржылық қарыздары бар болып шықты.
Несие нарығындағы соңғы статистикалық көрсеткіштер
Сарапшылар ұсынған мәліметтер елдегі қарыз жүктемесінің (насмотренность) деңгейі тым жоғары екенін көрсетеді:
-
📉 39,7% респонденттің — қазіргі уақытта белсенді бір несиесі бар;
-
💳 33%-ы — бір мезетте бірнеше банктен алған бірнеше несиені қатар төлеп отыр.
Ең алаңдатарлық тренд — еліміздегі әрбір екінші заемшы (несие алушы) өзінің айлық ресми табысының жартысынан астамын (50%-дан жоғары) ай сайын банктерге берешек ретінде қайтаруға мәжбүр.
Тұтынушылық несиелер мен бөліп төлеу алдыңғы орында
Қазақстандықтар арасында ең көп сұранысқа ие қаржылық құрал — тұтынушылық несиелер мен тауарларды бөліп төлеу жүйесі болып отыр, бұл көрсеткіш жалпы үлестің 70%-дан астамын құрайды.
Зерттеу нәтижесі көрсеткендей, азаматтар көбіне келесі мақсаттар үшін қарыз жүйесіне жүгінеді:
-
🛋️ Тұрмыстық техника мен электронды құрылғылар сатып алу;
-
🔨 Тұрғын үйлеріне ағымдағы немесе күрделі жөндеу жүргізу;
-
💸 Күнделікті қажеттіліктер мен келесі жалақыға (зарплата) дейін жеткізу;
-
🔄 Бұрыннан бар басқа да ескі қарыздары мен несиелерін жабу (қайта қаржыландыру).
Табыс пен қарыз арасындағы алшақтық: Дағдарыс алдындағы деңгей
Экономикалық сарапшылардың пайымдауынша, қазіргі таңда халықтың жалпы қарыз жүктемесінің көрсеткіші 2008-2009 жылдардағы әлемдік қаржылық дағдарыс алдындағы қауіпті деңгейден де асып кеткен.
Соңғы 5 жылдық серпінді сараласақ, қазақстандықтардың банктер мен шағын қаржы ұйымдары (ШҚҰ) алдындағы жалпы қарыз көлемі екі есеге өскен. Ал осы уақыт аралығында халықтың инфляцияны шегергендегі нақты шамадағы табысы тек 15%-ға ғана артқан. Бұл көрсеткіштер тұрғындардың сатып алу қабілетінің негізінен табыс есебінен емес, қарыз капиталы есебінен қамтамасыз етіліп отырғанын айғақтайды.
Қазақстандықтардың несиелік профилінің негізгі көрсеткіштері:
| Талдау бағыты | Нақты статистикалық үлесі | Көп қолданылатын бағыттары | Қаржылық теңгерімсіздік (Соңғы 5 жылда) |
| 🏦 Несиесі бар халық үлесі: | • 73% — жалпы қарызы барлар;• 39,7% — бір несиесі барлар;• 33% — бірнеше несиесі барлар. | 🛍️ Тұтынушылық несие мен бөліп төлеу (70%).🏠 Тұрмыстық техника, жөндеу, күнделікті шығындар. | 📈 Қарыз көлемі: 2 есе өсті.📉 Нақты табыс: Тек 15% артты. |