Caspian News, 1 шілде. Ақтөбе қаласында телефон алаяқтарының арбауына түскен қария бір күннің ішінде жалғыз баспанасынан айырылып, ірі көлемде қарызға батты. Шытырманға толы қылмыстық оқиға наурыз айында басталған. Өздерін түрлі мемлекеттік және құзырлы орган өкілдері ретінде таныстырған киберқылмыскерлер психологиялық қысым мен алдау әдістерін қолданып, зейнеткерді тығырыққа тіреген.
Алаяқтық схеманың даму хронологиясы
Аяусыз ұйымдастырылған қылмыстық әрекет бірнеше кезеңнен тұрған:
-
💡 Бірінші қоңырау: Өзін энергия мекемесінің маманы деп таныстырған белгісіз тұлға электр есептегішін ауыстыру сылтауымен зейнеткерден 1414 нөмірінен келген кодты сұрап алған.
-
🏦 Екінші қоңырау: Ізінше банк қызметкері хабарласып, «есепшотыңызға қауіп төнді, оның алдын алу үшін шұғыл несие рәсімдеу керек» деп көндірген. Тіпті, қарияның сеніміне кіру үшін оған көмекші ретінде өзге бір зейнеткерді серік етіп қосқан.
-
📦 «Ақша тасымалдау» айласы: Күдіктілер әженің қолына ішінде 6 миллион теңгесі бар сөмкені беріп, оны долларға айырбастауды және Грузия еліндегі беймәлім есепшоттарға аударуды талап еткен.
Екі сағат ішінде сатылған баспана
Қарияның сеніміне әбден кірген алаяқтар мұнымен тоқтамай, оның жалғыз баспанасын көздейді. Олар «шетелдегі Алексей есімді адам пәтеріңізді заңсыз сатып жібермек, соның алдын алып, үйді өзіміз жедел сатуымыз керек» деп қорқытқан.
Алаяқтар пәтердің суреттерін алдыртып, интернет желісіне сату туралы хабарландыруды өздері жариялаған. Салдарынан, нарықтағы нақты құны шамамен 11 миллион теңге болатын баспана небәрі екі сағаттың ішінде 7,5 миллион теңгеге өте арзан бағамен сатылып кеткен. Қаражат тағы да шетелдік шоттарға жолданған.
👤 Азамат ӘБДІРАХИМОВ, зейнеткердің немересі:
«Соңғы траншты жасағаннан кейін алаяқтар біржола жоғалып кетті. Ең соңында қауіпсіздік қызметінен көмектесіп жүрмін деген Мирболат есімді жігіт хабарласып: „Әже, сіз алдандыңыз. Кирилл де, мынау да мошенник. Мен де мошенникпін, енді балаларыңызға хабарласып, прокуратураға арыз жазыңыз“ деді де, тұтқаны тастай салды. Әжеміз сол күйі аялдамада жалғыз қалып қойды».
Қазіргі таңда зейнеткердің үстінен өзге де жәбірленушілер арыз түсірген. Себебі, алаяқтар қарияның шотын өзгелерден ұрланған транзит ақшаларды аудару үшін пайдаланған болып шықты.
Полиция ескертеді: Құзырлы органдар WhatsApp-пен хабарласпайды
Ақтөбе облыстық Полиция департаментінің киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасы бұл іс бойынша жедел-іздестіру шараларын бастады.
🛡️ Жәнібек ШАГИРОВ, Ақтөбе облыстық ПД киберқылмысқа қарсы іс-қимыл басқармасының жедел уәкілі:
«Есіңізде болсын, 1414-тен келген кодты айтып қойған күннің өзінде алаяқтар сізге бірден ештеңе істей алмайды. Ол кодты тек қорқыту үшін қолданады. Негізгі қауіп екінші қоңыраудан басталады. Олар ҰҚК болып звондап, банкке баруға мәжбүрлейді. Екінші қоңырау келгенде тұтқаны мүлдем көтермеу керек. Ең бастысы — полиция, банк немесе Ұлттық қауіпсіздік комитеті қызметкерлері ешқашан WhatsApp желісі арқылы қоңырау шалмайды. Олай хабарласқандар — тек қана алаяқтар».
Ақтөбе облысындағы киберқылмыс көрсеткіштері мен алаяқтық схемасы:
| 📊 Өңірлік статистика | ⚠️ Басты алаяқтық айлалар | 🛑 Қауіпсіздік ережелері |
| • Жыл басынан бері 494 тұрғын алданған;• Зейнеткерлер негізгі нысанаға айналуда. | • 1414 коды арқылы жеке дерекке қол жеткізу;• Пәтерді нарықтан 3,5 млн теңгеге арзан сатқызу;• Шетелдік (Грузия) шоттарға ақша аударту. | • WhatsApp қоңырауларына сенбеу;• Екінші мәрте келген күмәнді сұрақтарға жауап бермеу;• Тұтқаны тастап, 102 нөміріне хабарласу. |