Caspian News, 19 мамыр. Қазақстан Республикасының Конституциялық соты елдегі зейнетақы жүйесі мен азаматтардың әлеуметтік құқықтарына қатысты өте маңызды әрі тарихи шешім қабылдады. Соттың ресми қорытындысына сәйкес, шетелде тұратын Қазақстан азаматтарына зейнетақы төлеуден немесе оны тағайындаудан бас тарту заңға қайшы және конституциялық нормаларға бұрыс деп танылды.
Бұл мәселе Әлеуметтік кодекс пен зейнетақы берудің қазіргі қолданыстағы тәртібін мұқият тексеру барысында заңды шешімін тапты.
Талқылауға не себеп болды?
Істің қаралуына шетелде тұрақты тұрып жатқан Қазақстан азаматы (нәзік жанды) шағымы негіз болған. Ол өзінің заңды жасына жетіп, зейнетақы алуға өтініш білдірген кезде, уәкілетті органдардан тек «елден тыс жерде өмір сүретіні» үшін бас тарту жауабын алған.
Бұл шешімді әділетсіз деп санаған азамат өз шағымында мұндай шектеулердің адамның негізгі конституциялық құқықтарына нұқсан келтіретінін алға тартқан. Конституциялық сот өтінішті қабылдап, Әлеуметтік кодекстің жекелеген баптарына заңдық тұрғыдан сараптама жасады.
Конституциялық соттың ресми ұстанымы
Сот өз қаулысында зейнетақы алу құқығы адамның нақты қай мемлекетте немесе қай мекенжайда тұрып жатқанына мүлдем байланысты емес екенін нақ басып көрсетті. Бұл құқық — адамның заңмен бекітілген зейнет жасына жетуіне және еңбек өтілі мен жарналарына байланысты туындайтын тікелей кепілдік.
«Егер Қазақстан азаматы өз отанында заңды түрде еңбек етіп, тиісті еңбек өтілін жинаса, зейнетақы қорына қажетті міндетті аударымдарын уақытылы төлесе, ал кейіннен белгілі бір себептермен шетелге тұрақты тұруға көшіп кетсе, онда тек қана көшу фактісі оған зейнетақы тағайындаудан бас тартуға негіз бола алмайды».
— ҚР Конституциялық сотының түсіндірмесінен
Бұл шешім не береді?
Бұл құқықтық қорытындыдан кейін Қазақстан Үкіметі мен жауапты министрліктер Әлеуметтік кодекс пен зейнетақы төлеу ережелеріне тиісті өзгерістер енгізуге міндеттеледі.
Ендігі жерде әлемнің кез келген нүктесінде жүрген Қазақстан азаматтары, егер ел экономикасына үлес қосып, заңды жарналарын аударған болса, өздерінің еңбек зейнетақысын еш кедергісіз рәсімдеп, алуға толық мүмкіндік иемденбек. Заңгерлер бұл қадамды халықаралық стандарттарға сай азаматтардың құқығын қорғаудағы үлкен ілгерілеушілік деп бағалап отыр.