Caspian News, 20 шілде. Каспий құбыр консорциумының (КҚК) теңіз терминалындағы танкерлерге жасалған дрон шабуылдары мұнай нарығында үлкен талқылау тудырды. Осы оқиғаға байланысты отандық және халықаралық сарапшылар арасында шығынның кімге көбірек тиетіні туралы екіұдай пікір қалыптасып отыр.
Еске сала кетейік, КҚК құбыры арқылы Қазақстанның сыртқа шығаратын экспорттық мұнайының 80%-ы тасымалданады. Сондықтан бұл бағыттағы кез келген іркіліс ел экономикасына тікелей әсер етеді.
📉 Пікірлер қақтығысы: Негізгі екі позиция
1-позиция: «Шығын АҚШ тарапына келеді»
Қазақстандық экономист Әнуар Нұртазин қырғызстандық «Номад ТВ» телеарнасының эфирінде мәлімдегендей, шабуылдардан көбіне америкалық компаниялар зардап шегуі мүмкін:
🎙️ «Мұнда соққылар, біздің түсінуімізше, америкалық тарап жалдаған (фрахтаған) танкерлерге жасалды. Сондықтан бұл жерде шығын көбіне америкалық тарапқа келеді», — дейді сарапшы.
Сонымен қатар, экономист Қазақстан өтемақы өндіру үшін бірқатар ұйымдарға жүгіне алатынын, бірақ халықаралық арбитражда мұндай прецедент біз үшін тиімсіз болуы мүмкін екенін айтты. Оның пікірінше, Қазақстан мен Орталық Азия елдерінің халықаралық құқықтық алаңда саяси салмағы әлі де жеткіліксіз.
2-позиция: «Қазақстан экспортына жасалған ауыр соққы»
Ал жағдаймен таныс дереккөздер мүлдем басқа қауіпті алға тартады. Егер танкерлерге жасалған шабуыл кеме жарылысына әкеп соқса, теңіздегі мұнай құю құрылғылары (ВПУ-1) істен шығар еді. КҚК тек бір ғана құрылғымен қалып, бұл Қазақстанның мұнай экспортын бұғаттайтын ең ауыр соққыға айналатын еді.
📊 Экспорттың төмендеуі және Ресми ұстаным
Мұндай геосаяси шиеленістер мен инфрақұрылымдық апаттар қазірдің өзінде статистикаға теріс әсер ете бастады:
-
📉 Көрсеткіштің құлдырауы: Биылғы жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Қазақстанда мұнай өндіру 84%-ға төмендеген. Энергетика министрлігі бұл құлдырауды КҚК-ға жасалған шабуылдармен және Теңіз кен орнындағы өртпен тікелей байланыстырды.
-
🌐 МИД ұстанымы: Қазақстан Сыртқы істер министрлігі бұған дейін серіктес елдерді КҚК теңіз терминалындағы танкерлерге жасалған шабуылдарды айыптауға шақырған болатын. Шабуылдар кезінде терминалда қазақстандық мұнайды тиеу жұмыстары уақытша тоқтатылды.
📊 Каспий құбыр консорциумы (КҚК) арқылы мұнай тасымалдау көрсеткіштері (2025-2026 жж.):
| 📋 Маңызды Көрсеткіштер мен Фактілер | 🔢 Толық мәліметтер мен Көлемдер |
| • Қазақстанның экспорттық үлесі | • Ел мұнайы экспортының 80%-ы осы құбырға тиесілі. |
| • 2025 жылғы Қазақстан мұнайының көлемі | • КҚК-ға 62,8 миллион тонна отандық мұнай түсті. |
| • 2025 жылғы жалпы тасымал көлемі | • Консорциум барлығы 70,5 миллион тонна мұнай тасымалдады. |
| • 2026 жылдың І жартыжылдығындағы өсім/құлдырау | • Атакалар мен апаттар салдарынан өндіріс 8,4%-ға азайды. |