Caspian News, 18 маусым. Мұхитқа тікелей шығар жолы жоқ Қазақстан үшін Оңтүстік Азия нарығына қақпа ашатын жаңа экспорттық дәліздер белсенді түрде қарастырылуда. Қазақстанның Бірінші вице-премьері, Сауда және интеграция министрі (бұған дейін Ұлттық экономика министрлігін де басқарған) Серік Жұманғарин еліміздің Пәкістанның ең ірі теңіз айлағы – Карачи портына шығу мүмкіндігі бар бірнеше тиімді логистикалық нұсқаларын жариялады.
Арабия теңізінің жағалауында орналасқан Карачи порты бүкіл Пәкістанның жүк айналымының шамамен 60%-ын өңдейтін стратегиялық нысан болып табылады. Оған жетудің негізгі жолдары мынадай бағыттарға бөлінген:
1️⃣ Иран порттары арқылы транзит (Қазіргі ең тиімді бағыт)
Иран арқылы Пәкістанға баратын тікелей теміржол бағыты (Захидан қаласы арқылы) бар. Алайда, вице-премьердің айтуынша, бұл теміржолдың техникалық сапасы әлі де төмен. Осыған байланысты, қазіргі уақытта аралас (мультимодальды) бағыт тиімді болып отыр:
-
🚂 Жүкті алдымен Қазақстаннан Иран порттарына дейін теміржолмен жеткізу;
-
🚢 Сол жерде теңіз кемелеріне қайта тиеу;
-
🌊 Содан кейін су жолымен Пәкістанның Карачи портына жөнелту.
Серік Жұманғарин жақын болашақта Иран өз ішіндегі инфрақұрылымдық процестерді аяқтаған соң, Қазақстанға Парсы шығанағы мен Оман бұғазында үлкен мүмкіндіктер берілетінін жеткізді. Ормуз бұғазының солтүстік жағалауында орналасқан стратегиялық порттан Қазақстанға арнайы жер учаскесі берілмек. Сонымен қатар, Иран билігі Қазақстанға Оман шығанағының жағалауындағы Чабахар портында да еркін жұмыс істеуге толық жағдай жасамақ.
2️⃣ Трансауған дәлізі (Болашақтың жобасы)
Тағы бір балама бағыт – Ауғанстан аумағы арқылы өтетін құрлықтық дәліз. Егер бұл ауқымды халықаралық жоба толық іске асырылса, Қазақстанның отандық өнімдері мен транзиттік жүктері Ауғанстанның Спин-Болдак қаласындағы құрлықтық (құрғақ) портқа жетеді. Осы логистикалық тораптан Пәкістанның Карачи портына тікелей даңғыл жол ашылады.
Геосаяси маңызы: Бұл теңіз дәліздерінің іске қосылуы мен кеңеюі Қазақстан үшін Оңтүстік Азия мен Таяу Шығыс нарықтарына төте жол ашатын тарихи серпіліс болып табылады. Бұл отандық экспорттаушыларға логистикалық шығындарды азайтуға және тауар жеткізу мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді.
Қазақстанды Пәкістан порттарымен байланыстыратын логистикалық бағыттар:
| Бағыт атауы мен дәлізі | Өту жолы мен негізгі тораптары | Ағымдағы жағдайы мен тиімділігі | Болашақ мүмкіндіктері |
| 🚢 Иран арқылы мультимодальды бағыт | 🚂 Теміржолмен Иран порттарына, одан әрі 🌊 су жолымен Карачиге | Ең тиімді бағыт. Захидан арқылы тікелей теміржолдың сапасы төмен. | Парсы шығанағы мен Чабахар портынан Қазақстанға арнайы жер телімі мен жеңілдіктер беріледі. |
| 🛣️ Трансауған дәлізі | 🌍 Ауғанстан аумағы, Спин-Болдак құрғақ порты арқылы | Болашақтың жобасы. Құрлықтық тікелей магистраль. | Халықаралық жоба толық іске асса, Оңтүстік Азияға ең қысқа құрлықтық жол ашылады. |