Caspian News, 16 маусым. АҚШ Президенті Дональд Трамп халықаралық сауда және жүк тасымалы кемелерінің стратегиялық маңызы бар Ормуз бұғазы арқылы қайтадан еркін әрі қауіпсіз өте бастағанын ресми түрде хабарлады. Ақ үй басшысының мәлімдеуінше, қазіргі уақытта Иран Ислам Республикасы бұғаз арқылы өтетін транзиттік кемелерден ешқандай қосымша ақы немесе салық алып жатқан жоқ.
Дональд Трамп бұл оқиғаны әлемдік экономика мен тұрақтылық үшін маңызды қадам деп бағалады:
«Халықаралық сауда кемелері Ормуз бұғазынан еркін шыға бастады, олардың басым көпшілігіне мұнай тиелген. Қазіргі уақытта бұл кемелер толықтай қауіпсіз, әскери тұрғыдан қорғалған және оңтүстік «дәліз» бағыты арқылы жүзіп барады. Бұдан бөлек, транзиттік қозғалыстың басқа да бағыттары қарастырылуда».
Иранның ультиматумы: Тегін режим тек 60 күнге созылады
АҚШ басшысының бұл сенімді мәлімдемесіне қарамастан, ресми Тегеран бұғазды пайдалану тәртібіне қатысты өз заңдық және экономикалық шарттарын алға тартуда.
Ирандық мемлекеттік Fars News Agency ақпарат агенттігінің таратқан мәліметіне сүйенсек, Иран билігі кемелердің бұғаздан тегін және кедергісіз өту режимін тек 60 күнге ғана (екі ай) сақтауды жоспарлап отыр. Осы бекітілген өтпелі кезең мерзімі аяқталғаннан кейін, Иран тарапы бұғаз арқылы өтетін барлық шетелдік коммерциялық кемелерден арнайы транзиттік ақы өндіру мәселесін заңды түрде енгізуді көздеуде.
Ормуз бұғазының әлемдік нарық үшін маңызы
Ормуз бұғазы — жаһандық энергия тасымалындағы ең негізгі геосаяси күретамыр болып табылады. Халықаралық нарыққа шығарылатын:
-
🛢️ Шикі мұнайдың және;
-
💨 Сұйытылған табиғи газдың (СТГ/СПГ) орасан зор қомақты бөлігі дәл осы тар су жолы арқылы әлемдік нарықтарға тасымалданады.
Сондықтан бұл аймақтағы кез келген әскери шиеленіс немесе транзиттік шектеулер әлемдік биржалардағы мұнай бағасының күрт қымбаттауына тікелей әсер етеді.
Ормуз бұғазындағы қазіргі транзиттік ахуал:
| Көліктік дәліздің күйі | Қазіргі төлем режимі | Иран белгілеген жеңілдік мерзімі | Басты тасымал өнімдері |
| 🟢 Қайта ашылды (Оңтүстік дәліз) | 🆓 Тегін (Транзиттік ақысыз) | ⏳ 60 күнтізбелік күн | Шикі мұнай және Сұйытылған табиғи газ (СТГ) |
Сарапшылардың пайымына сүйенсек, Дональд Трамп пен Иран билігі арасындағы бұл уақытша келісім әлемдік нарықтардағы шикізат бағасын тұрақтандырғанымен, 60 күннен кейін Иранның транзиттік салық енгізу туралы шешімі Вашингтон мен Тегеран арасында жаңа экономикалық текетірестің туындауына әкеп соғуы әбден мүмкін. Таяу Шығыстағы су жолдарының қауіпсіздік динамикасын алдағы уақытта да жіті қадағалайтын боламыз.