Caspian News, 20 шілде. Қазақстанда көлеңкелі айналыммен күресті жаңа деңгейге шығаратын маңызды құжат қабылданды. Үкімет бекіткен Кешенді жоспар бойынша, елдегі көлеңкелі экономиканың ЖІӨ-ге шаққандағы деңгейі 2026 жылғы 14,5%-дан 2028 жылға қарай 13,8%-ға дейін төмендеуі тиіс.
Ең бастысы — бұл мақсаттарға жету үшін бизнеске ешқандай жаңа міндеттемелер мен қосымша салықтық жүктемелер енгізілмейді.
🗂️ Бақылауға алынатын 5 негізгі сала және жаңа құралдар
Кешенді жоспар экономиканың ең осал бес бағытын қамтиды. Ондағы бақылау шаралары цифрлық технологиялар арқылы жүзеге асырылады:
-
🚜 Ауыл шаруашылығы және 🏗️ Құрылыс: Өндірістік секторда өнімдер мен материалдардың қозғалысын бақылайтын «цифрлық қадағалау» жүйесі енгізіледі.
-
🛍️ Сауда: Нарықтарда «Цифрлық базарлар» (Digital bazaar) жобасы іске қосылып, тауарларды таңбалау (маркировка) аясы кеңейтіледі.
-
🩺 Денсаулық сақтау және 🎓 Білім беру: Жалған есептер мен фиктивті операцияларды жою үшін көрсетілетін қызметтерді верификациялау (растау) процесі толық автоматтандырылады.
🤖 Жасанды интеллект бақылайды: Салық, кеден және еңбек жүйелерінің мәліметтерін өзара салыстыру үшін арнайы цифрлық платформа іске қосылып, оған жасанды интеллект (AI) технологиясы жұмылдырылады. Бұл адам факторын барынша азайтып, коррупциялық тәуекелдерді шектейді.
📈 Шағын және орта бизнестің (ШОБ) даму көрсеткіштері
Көлеңкелі айналымның азаюы заңды түрде жұмыс істейтін кәсіпкерлердің үлесін арттырмақ. Жоспар аясында ШОБ-тың ЖІӨ-дегі үлесі 2026 жылғы 38%-дан 2028 жылы 39%-ға дейін өседі деп күтілуде.
Сонымен қатар, салалар бойынша көлеңкелі экономика үлесінің келесідей төмендеуі жоспарланған:
-
🏭 Өңдеу өнеркәсібінде: 1,04%-дан 0,99%-ға дейін азаяды;
-
🛒 Көтерме және бөлшек саудада: 2,92%-дан 2,78%-ға дейін кемімек.
📊 Көлеңкелі экономикамен күрес жоспарының басты индикаторлары (2026–2028 жылдар):
| 🎯 Негізгі мақсаттар мен көрсеткіштер | 📅 2026 жылғы деңгей | 📅 2028 жылғы меже | ⚙️ Негізгі тетіктер мен құралдар |
| • Көлеңкелі айналымның ЖІӨ-дегі үлесі | • 14.5% | • 13.8%-ға дейін төмендеуі тиіс | • Жасанды интеллект (AI) қолдану;• «Digital bazaar» жобасы;• Қызметтерді автоматты верификациялау. |
| • ШОБ-тың ЖІӨ-дегі жалпы үлесі | • 38.0% | • 39.0%-ға дейін өсуі қажет | |
| • Саудадағы көлеңкелі үлес | • 2.92% | • 2.78%-ға дейін азайту | |
| • Өңдеу өнеркәсібіндегі көлеңкелі үлес | • 1.04% | • 0.99%-ға дейін төмендету |