Caspian News, 13 шілде. ҚР Қаржы министрлігі 2026 жылдың алғашқы 6 айының қорытындысы бойынша республикалық бюджеттің ресми көрсеткіштерін жариялады. Сәл-пәл жоспардан жоғары орындалғанына қарамастан, ел қазынасында кіріске қарағанда шығын көлемі айтарлықтай басым болып отыр.
Жарты жылдың қорытындысы бойынша республикалық бюджеттің жалпы кірісі 10 триллион 886 миллиард теңгені құрады. Алайда, дәл осы кезеңдегі бюджет шығындары 12,6 триллион теңгеге жеткен. Нәтижесінде, алты айдың ішінде ел бюджетінің тапшылығы 2,3 триллион теңгені көрсетті. Бұл олқылықты жабу үшін Ұлттық қордан 1,7 триллион теңге көлемінде кепілдендірілген трансферт бөлінді.
💸 Салықтар: Неге жоспар толық орындалмады?
Экономиканың күретамыры саналатын ішкі негізгі салық түрлері бойынша межеленген жоспар толық орындалмай қалды:
-
📉 Қосылған құн салығы (ҚҚС): Жоспар небәрі 91,8% ғана орындалып, бюджетке 3,8 триллион теңге түсті.
-
🏢 Корпоративтік табыс салығы (КТС): Ірі бизнес өкілдері төлейтін бұл салық межесі 97,8%-ға жетіп жығылып, қазынаға 2,36 триллион теңге аударылды.
📊 Есесіне не ұттық? Халықаралық сауда мен сыртқы операцияларға салынатын салық түрлері жоспардан асып түсіп, қазынаға 1,2 триллион теңге әкелді. Сарапшылардың пікірінше, ішкі нарықтағы ҚҚС пен КТС-тың орнын дәл осы пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық пен кедендік төлемдер сәтті толтырып тұр.
🎯 Мемлекет ақшаны ең көп неге жұмсады?
Алты айдағы 12,6 триллион теңгеге жеткен үлкен шығындардың негізгі үлесі мына үш бағытқа жұмсалды:
-
👥 Әлеуметтік төлемдер мен көмектер — 3,37 триллион теңге (ең үлкен үлес);
-
🗺️ Өңірлер мен аймақтарды қолдау — 2,83 триллион теңге;
-
🏛️ Мемлекеттік борышты (қарызды) өтеу — 2,08 триллион теңге.
📊 Қазақстан Республикасы бюджетінің 6 айлық негізгі көрсеткіштері (2026 жыл):
| 💰 Кірістер мен Салық түсімдері | 📉 Шығыстар мен Басты шығындар | 🔄 Тапшылық пен Ұлттық қор |
| • Жалпы кіріс: 10,886 трлн ₸;• Қосылған құн салығы (ҚҚС): 3,8 трлн ₸ (91,8%);• Корпоративтік салық (КТС): 2,36 трлн ₸ (97,8%);• Сыртқы сауда салығы: 1,2 трлн ₸ (Жоспардан асты). | • Жалпы шығыс: 12,6 трлн ₸;• Әлеуметтік сала: 3,37 трлн ₸;• Өңірлерді қолдау: 2,83 трлн ₸;• Мемлекеттік қарызды өтеу: 2,08 трлн ₸. | • Нақты бюджет тапшылығы: 2,3 трлн ₸;• Ұлттық қордан трансферт: 1,7 трлн ₸;• Экономикалық драйвер: Кедендік төлемдер мен пайдалы қазбалар салығы. |