Caspian News, 3 шілде. Ұлттық статистика бюросының мәліметтеріне сүйенсек, 2026 жылдың І тоқсанында Қазақстанда табысы күнкөріс деңгейінен (64,2 мың теңге) төмен халық саны 1 миллион адамнан асып жығылды. Бұл ел халқының 4,9 пайызын құрайды. Өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда, аз қамтылған азаматтардың қатары бірден 10 пайызға өскен.
Бұл ретте елдегі орташа айлық табыс бір адамға шаққанда шамамен 133,3 мың теңгені құрап отыр.
Өңірлік теңсіздік: Көш басындағы және ең төменгі көрсеткіштер
Кедейлік деңгейі бойынша ел ішіндегі ең күрделі жағдай дәстүрлі түрде оңтүстік өңірде қалыптасқан, алайда ірі мегаполистерде де өсім қарқыны өте жоғары:
-
🚨 Ең жоғары деңгей: Кедейлік шегінде өмір сүретін халықтың ең көп үлесі Түркістан облысында тіркелді — 182,1 мың адам (аймақ халқының 8,5%-ы, бір жылда +3,9% өсім).
-
📈 Басқа аймақтар: Абай облысында халықтың 7,6%-ы (44,9 мың адам), Манғыстау облысында 7,2%-ы (56,7 мың адам, өсім +31,5%), ал Жетісу облысында 6,8%-ы (46,8 мың адам) аз қамтылғандар санатында.
-
🌆 Мегаполистердегі серпін: Ең төменгі көрсеткіш әлі де Астана қаласында (2,7%, немесе 44,5 мың адам) сақталғанымен, елордада кедей халықтың саны бір жылда 34,8 пайызға шұғыл артқан. Ал Алматы қаласында бұл көрсеткіш 4,1%-ды (97,8 мың адам) құрап, бір жылда 21,5 пайызға өсті.
-
🏡 Батыс және орталық өңірлер: Атырау облысында кедейлік деңгейі халықтың 3,5%-ын, яғни 24,8 мың адамды құрады (+6,4% өсім). Қарағанды облысында — 2,8% (31,2 мың адам), Қостанай және Шығыс Қазақстан облыстарында — 4%-дан (тиісінше 32,9 мың және 28,8 мың адам) тіркелген.
Үлкен отбасылар қауіп тобында
Статистикалық талдау көрсеткендей, табысы төмен азаматтардың басым көпшілігі көпбалалы және үлкен үй шаруашылықтарында тұрады:
-
👨👩👧👦 5 және одан да көп адамнан тұратын отбасылар: Жалпы 1 миллион кедей халықтың 873,5 мыңы осындай ірі шаңырақтарда өмір сүреді (+10,8% өсім);
-
👥 4 адамнан тұратын отбасылар: 83,1 мың адам (-3,9%);
-
👥 3 адамнан тұратын отбасылар: 52,4 мың адам (+29,5%);
-
👤 Жалғызбасты азаматтар: Бар болғаны 498 адам (өткен жылдан 4,7 есе аз).
Азық-түлік себетіне де ақшасы жетпейтіндер көбейген
Елдегі ең өзекті мәселелердің бірі — табысы тіпті минималды азық-түлік себетінің құнын да (айына 35,3 мың теңгеден аз) жаппайтын тым кедей азаматтар санының өсуі. Мұндай санаттағы қазақстандықтардың саны 25,4 мың адамға жетіп, бір жылда 1,5 есе көбейді.
Бұл көрсеткіш әсіресе Ұлытау облысында (3,1 есеге) және Шымкент қаласында (1,6 есеге) қатты өскен. Сонымен қатар, айына 35,3 мың теңгеден аз ақшаға Астанада — 6,6 мың, Шығыс Қазақстанда — 3,6 мың, Маңғыстауда — 3,6 мың және Солтүстік Қазақстан облысында 3,1 мың тұрғын күн көруде.
Қазақстандағы кедейлік деңгейінің негізгі көрсеткіштері (2026 жылдың І тоқсаны):
| 📊 Жалпы жағдай мен шек | 🗺️ Өңірлердегі ең жоғары өсім | 👨👩👧👦 Үй шаруашылықтарының көлемі | 🛒 Азық-түлік себетіне жетпейтіндер |
| • Аз қамтылғандар: 1 млн-нан астам;• Халықтың үлесі: 4,9%;• Жылдық өсім: +10%;• Кедейлік шегі: 64,2 мың тг. | • Астана: +34,8% (44,5 мың адам);• Маңғыстау: +31,5% (56,7 мың);• Алматы: +21,5% (97,8 мың);• Түркістан: 182,1 мың (8,5%). | • 5 және одан көп адам: 873,5 мың;• 4 адамдық отбасы: 83,1 мың;• 3 адамдық отбасы: 52,4 мың;• Жалғыз тұратындар: 498 адам. | • Жалпы саны: 25,4 мың адам;• Табысы: 35,3 мың тг-ден төмен;• Ұлытау облысында: 3,1 есе өсті;• Жылдық жалпы өсім: 1,5 есе. |
Айта кетейік, бұған дейін Үкімет елдегі азаматтардың ресми декларацияланған табысы мен ірі шығыстарының сәйкестігін автоматты түрде анықтау жүйесін енгізуді жоспарлап жатқаны хабарланған болатын.