Caspian News, 18 маусым. Атырау облысының бірегей табиғи нысаны әрі бағалы байлығы саналатын Индер тұзды көлінің тағдыры тағы да жоғары мінбеде көтеріліп, қоғам назарына ұсынылды. ҚР Парламенті Мәжілісіндегі «Ақ жол» фракциясының депутаттары Үкімет басшысына арнайы депутаттық сауал жолдап, көлдің құқықтық мәртебесіне қатысты бірқатар күмәнді тұстарды ашық жариялады.
Депутат Серік Ерубаевтың айтуынша, Индер көлі 2024 жылғы Үкімет қаулысымен республикалық маңызы бар мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерінің тізбесінен шығарылып тасталған. Алайда, бұл шешімнің артында қандай мақсат тұрғаны және оның қаншалықты заңды екені үлкен сұрақ туғызып отыр.
Жергілікті тұрғындардан жасырын шешім және заң бұзушылықтар
Мәжілісмен өз сөзінде еліміздің Экология кодексі талаптарының өрескел бұзылғанына назар аударды. Мәртебені өзгерту барысында басты екі заңдылық ескерілмеген:
Есеп пен сараптаманың жоқтығы: Индер көлін табиғи-қорық қоры объектілерінің тізбесінен шығару кезінде қандай ғылыми қорытындылар, экологиялық зерттеулер мен сараптамалық бағалаулар негізге алынғаны туралы ақпараттан жергілікті тұрғындар мүлдем хабарсыз.
Қоғамдық тыңдаулардың өтпеуі: Экология кодексінің 58 және 73-баптарына сәйкес, қоршаған ортаға тікелей әсер ететін шешімдер ашық және халықтың қатысуымен қабылдануы тиіс. Алайда, Индербор кенті әкімдігінің 2026 жылғы 27 наурыздағы ресми хатына сәйкес, Индер көлінің мәртебесін өзгерту мәселесі бойынша жергілікті тұрғындардың қатысуымен ешқандай қоғамдық тыңдаулар өткізілмеген.
Бұған қоса, түрлі мемлекеттік органдардың берген ресми жауаптарында бір-біріне қайшы мәліметтердің болуы қоғам мен депутаттар арасындағы күмәнді одан әрі күшейте түскен.
«АралТұз» бен «АралСода» лицензиялары: Заң кімге тиімді қолданылды?
Депутаттық сауалда көл аумағындағы пайдалы қазбаларды игеруге қатысты тағы бір шикіліктің беті ашылды. Белгілі болғандай, 2021–2022 жылдары Индер көлі аумағында пайдалы қазбаларды барлау үшін «АралТұз» және «АралСода» компанияларына бірнеше лицензия берілген. Ең сорақысы — бұл лицензиялар көл ерекше қорғалатын табиғи аумақ мәртебесіне ие болып, кез келген өндірістік қызметке қатаң тыйым салынған кезеңде рәсімделген.
«Бір жағынан, көл аумағында туристік-сауықтыру бағытындағы отандық жобаларды жүзеге асыруға рұқсат берілмейді, ал екінші жағынан, ірі компанияларға жер қойнауын пайдалануға оп-оңай лицензия үлестіріледі. Бұл заңнаманың біркелкі қолданылуына қатысты өте орынды сұрақтар туғызады», – деді мәжілісмен Серік Ерубаев.
Депутаттардың Үкіметтен талап еткен негізгі шаралары:
-
⚖️ Индер көлін қорық қоры тізімінен шығарудың заңдылығына нақты түсіндірме беру;
-
🛡️ Көл аумағын игеруге «АралТұз» бен «АралСода» компанияларына берілген лицензияларға құқықтық баға беру;
-
👤 Азаматтардың экологиялық құқықтарының бұзылуы фактілері анықталған жағдайда кінәлілерге тиісті шара қолдану;
-
🏞️ Индер көлін республикалық маңызы бар мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерінің тізбесіне қайта енгізу.
Атырау өңірінің інжу-маржаны саналатын Индер тұзды көлінің болашақ тағдыры енді Үкіметтің жолданған хатқа беретін ресми жауабынан кейін айқындалатын болады.
Индер көлінің құқықтық мәртебесі төңірегіндегі негізгі деректер:
| Маңызды оқиғалар мен өзгерістер | Заңнамалық және құқықтық қайшылықтар | Берілген лицензиялар | Халық пен депутаттардың талабы |
| ❌ 2024 жыл: Үкімет қаулысымен республикалық мемлекеттік табиғи-қорық қоры тізімінен шығарылды. | ⚖️ Экология кодексінің 58, 73-баптары бұзылды, қоғамдық тыңдау өткізілмеген (Индербор әкімдігінің 27.03.2026 ж. хаты). | 🏗️ 2021-2022 жж. Көл ерекше қорғауда тұрғанда «АралТұз» бен «АралСодаға» барлау лицензиялары берілген. | 🏞️ Көлді мемлекеттік табиғи-қорық қоры тізбесіне қайта енгізу, заңсыздықтарды тексеру. |