Caspian News, 18 маусым. Қазақстанда зейнетақы жүйесін түбегейлі реформалауға бағытталған екі бірдей баламалы жоба қарастырылуда. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі мәлімдеді. Ауқымды өзгерістерге қатысты соңғы шешім осы айдың (2026 жылдың маусым айының) соңына дейін қабылданып, тиісті заң жобасы жыл соңына дейін толық дайындалуы тиіс.
Ұсынылған екі бағыт та жұмыс берушілердің жүктемесін арттыру мен қызметкерлердің болашақ зейнетақы көлемін ұлғайтуды көздейді, алайда олардың қаржыны жинақтау және бөлу логикасы екі түрлі.
БЖЗҚ ұсынған «4+1» моделі: Жеке жинаққа басымдық
Бірінші жобаны Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) ұсынып отыр. Бұл модель бойынша қызметкердің өз жалақысынан қазіргі уақытта аударып жүрген 10%-дық міндетті жарнасына қосымша ретінде, жұмыс беруші тарапынан жаңа төлемдер қосылады.
-
4% жарна — тікелей жұмысшының жеке зейнетақы шотына (атаулы жинақтаушы жүйеге) аударылады;
-
1% жарна — болашақта зейнеткерлер арасында бөлініске түсу үшін арнайы ортақ шотқа бағытталады.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі бұл талқылауда жеке өзі осы «4+1» моделін қолдайтынын ашық атап өтті.
МӘСҚ ұсынысы: Ынтымақтастық жүйені күшейту
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының (МӘСҚ) жобасы мүлдем басқа қағидаға негізделген.
МӘСҚ мамандары жұмыс берушілерден түсетін барлық қосымша аударымдарды жұмысшылардың жеке шоттарына бөлмей, бірден ортақ шотқа бағыттауды ұсынады. Бұл қаражат кейіннен ынтымақтастық принципі бойынша барлық зейнеткерлер арасында қайта бөлінетін болады.
Міндетті төлемдердің өсу кестесі
Министр жаңа реформа талқылауларымен қатар, қазіргі қолданыстағы міндетті төлемдердің де бекітілген өсу кестесі бар екенін еске салды. Бүгінгі таңда жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарының (МЖБЖ) ставкасы 3,5%-ды құрайды. Қабылданған жоспарға сәйкес, бұл көрсеткіш алдағы уақытта кезең-кезеңімен 5%-ға дейін ұлғаяды.
Талқыланып жатқан зейнетақы моделдерінің салыстырмалы көрсеткіштері:
| Сипаттамасы / Көрсеткіші | «4+1» моделі (БЖЗҚ ұсынысы) | МӘСҚ (ГФСС) ұсынысы |
| Жүйенің негізгі логикасы | Атаулы жинақтаушы + Ынтымақтастық | Толықтай ынтымақтастық (ортақ) жүйе |
| Жеке шотқа аударылатыны | 👤 4% (қызметкердің өз атына жиналады) | ❌ 0% (жеке шоттарға бөлінбейді) |
| Ортақ шотқа бағытталатыны | 👥 1% (болашақ бөлініс үшін) | 💰 Барлық қосымша аударымдар |
| Ведомстволық қолдау | 👍 Еңбек министрі қолдайды | 🔍 Талқылау сатысында |
Реформаның қай нұсқасы ресми түрде мақұлданса да, бұл өзгерістер алдағы уақытта отандық бизнеске (жұмыс берушілерге) түсетін салықтық-қаржылық жүктемені арттырып, еліміздің еңбек нарығы мен азаматтардың болашақ зейнетақысының көлеміне тікелей әсер етпек.