Caspian News, 15 маусым. Қазақстанның тұрғын үй нарығында үлескерлерді алдайтын, құрылысты мерзімінен кешіктіретін немесе тиісті рұқсат құжаттарынсыз заңсыз құрылыс жүргізетін компанияларға бақылау барынша күшейтілмек. Өнеркәсіп және құрылыс министрі міндетін атқарушының 2026 жылғы 5 маусымдағы арнайы бұйрығымен жосықсыз құрылыс салушылардың (құрылыс компанияларының) бірыңғай тізімін қалыптастыру мен жүргізудің Үлгілік қағидалары ресми түрде бекітілді.
Бұл маңызды «қара тізімді» еліміздің әр өңіріндегі жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) арнайы мемлекеттік электронды жүйеде дербес жүргізетін болады.
Қандай компаниялар «қара тізімге» ілінеді?
Құрылыс компаниялары төмендегідей өрескел заң бұзушылықтар анықталған жағдайда, тізілімге міндетті түрде енгізіледі:
-
🏢 Заңсыз құрылыс жүргізу: Тиісті сәулет-құрылыс рұқсатынсыз өз бетімен заңсыз (самовольный) салынған нысанды толықтай бұзу туралы сот актісі заңды күшіне енген сәтте;
-
⚖️ Қаржылық алаяқтық: Тұрғындардың ақшасын заңсыз иемдену немесе алаяқтық қылмыстық істері бойынша сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда.
Ең басты шектеу: Тізілімге енген құрылыс салушы компаниялар мен олардың құрылтайшылары тура 3 жыл бойы азаматтар мен заңды тұлғалардың жеке қаражатын (үлескерлер ақшасын) жаңа нысандардың құрылысына тарту құқығынан толықтай айырылады.
Тізілімнің жүргізілу тәртібі мен шарттары:
| Тізімді жүргізуші орган | Ақпарат жарияланатын орын | Шектеу мерзімі | Кімдер үшін қолжетімді? |
| Жергілікті әкімдіктер | Бірыңғай оператордың сайты | 3 жыл (36 ай) | Барлық Қазақстан азаматтары үшін тегін |
Бұл тізімдегі барлық ашық мәліметтер Тұрғын үй құрылысына кепілдік беру қорының (Бірыңғай оператордың) ресми интернет-ресурсында жарияланып, кез келген қазақстандық үшін ашық әрі қолжетімді болады. Осының арқасында тұрғындар жаңадан пәтер сатып алмас бұрын компанияның тазалығы мен заңдылығын үйден шықпай-ақ оңай тексере алады.
«Қара тізімнен» шығудың екі жолы
Жаңа ережеге сәйкес, құрылыс салушыны бұл шектеу тізімінен тек екі жағдайда ғана ресми түрде шығару қарастырылған:
-
Сот шешімінің өзгеруі: Компанияға қатысты бұған дейін шыққан сот актісінің немесе айыптау үкімінің жоғары сатылы сот инстанцияларында күші жойылғанда;
-
Мерзімнің аяқталуы: Заңмен белгіленген 3 жылдық (отыз алты айлық) ресми шектеу мерзімі толық аяқталған жағдайда.
Мемлекет тарапынан жасалып отырған бұл батыл құқықтық қадам отандық жылжымайтын мүлік нарығындағы заңсыз құрылыстарды ауыздықтауға және жылдар бойы шешімін таппай келе жатқан алданған үлескерлер мәселесін түпкілікті шешуге үлкен септігін тигізбек.