Caspian News, 22 мамыр. Қазақстан Ұлттық банкі келесі жылдан бастап азаматтардың жалпы қарыз көлемін заңнамалық деңгейде шектеуді ұсынып отыр. Жаңа ережелер күшіне енгеннен кейін, еліміздегі екінші деңгейлі банктер мен микроқаржы ұйымдары несие беру кезінде клиенттің тек ай сайынғы төлемін ғана емес, оның мойнындағы барлық қарыз міндеттемелерін есепке алатын болады.
Ресми ақпарат бойынша, елімізде максималды қарыз көлемі шегі азаматтың 8 жылдық табысынан (кірісінен) аспауы тиіс деген талап енгізілмек.
Жаңа ереже бойынша шекті несие сомасы қандай болады?
Қазіргі таңдағы табыс көрсеткіштеріне сүйенсек, 8 жылдық жиынтық табыс шегі шамамен мынадай соманы құрайды:
-
Орташа жалақы алатын азаматтар үшін: Ең жоғары қарыз шегі шамамен 44 миллион теңге көлемінде бекітіледі;
-
Медиандық жалақы алатын азаматтар үшін: Максималды қарыз көлемі 32 миллион теңгеден аспауы тиіс.
Маңызды ескерту: 8 жылдық табыс есептелгенде азаматтың атына рәсімделген барлық несие түрлері — ипотека, автонесие, бөліп төлеу (рассрочка) және микрозаемдар бірге қосылып есептеледі. Егер осы несиелердің жалпы сомасы көрсетілген шектен асып кетсе, банктер жаңа несие беруден үзілді-кесілді бас тартады, яғни несие блокталады.
Шектеу бірінші кезекте кімдерге әсер етеді?
Жаңа ережелер мен қатаң талаптар алдымен мына санаттағы азаматтарға тікелей әсер етеді:
-
Борыштық жүктемесі жоғары тұлғалар: Мойнында бірнеше несиесі бар, ай сайынғы табысының басым бөлігін берешектерді жабуға жұмсайтын азаматтарға келесі жылдан бастап қосымша қарыз алу өте қиын болады.
-
Бөліп төлеуді жиі қолданатындар: Тұрмыстық техника, киім-кешек немесе өзге де тауарларды бірнеше дүкеннен бөліп төлеуге (рассрочка) алған азаматтардың бұл міндеттемелері де жалпы қарыз сомасына кіреді. Егер олардың жалпы көлемі кіріс шегінен асса, жаңа несие мақұлданбайды.
Банктер несие беруді қалай тексереді?
| Қазіргі жүйе | 2027 жылдан бастап енгізілетін жүйе |
| Банк тек сіздің ай сайынғы табысыңыз бен жаңа несиенің айлық төлемін салыстырады. Төлеуге қауқар жетсе, несие беріледі. | Банк айлық төлеммен қатар, сіздің жалпы қарызыңыздың көлемін тексереді. Егер барлық несиеңіздің сомасы 8 жылдық табысыңыздан асып тұрса, несие берілмейді. |
Ұлттық банктің бұл қадамы қоғамдағы лудомания мен несиеге тәуелділік деңгейін төмендетуге, сондай-ақ азаматтардың қаржылық сауаттылығын арттырып, банкроттық жағдайлардың алдын алуға бағытталған. Қазіргі уақытта бұл ұсыныс тиісті ведомстволар мен қаржы институттары арасында талқылаудан өтіп жатыр.