Caspian News, 20 мамыр. Қазақстанда мемлекеттік басқару мен саяси жүйені түбегейлі өзгертуге бағытталған жаңа реформалар пакеті мақұлданды. Парламенттің қос палатасы елде Вице-президент қызметін енгізу және Құрылтай негізіндегі жаңа парламенттік модель құру туралы конституциялық заңдарды қарап, қабылдады.
Ерлан Қошанов, ҚР Парламенті Мәжілісінің Төрағасы:
«Бүгін Парламенттің қос палатасы Конституциялық заңдарды нақты жаңа Ата заңның ережелерімен сәйкестендірді. Бұл заңдар Мемлекет басшысының ауқымды саяси бағдарының іске асуының тікелей көрінісі болып табылады».
Вице-президент лауазымы: талаптар мен өкілеттіктер
Жаңа заңнамалық өзгерістерге сәйкес, Вице-президентті Мемлекет басшысы Құрылтайдың келісімімен тағайындайды. Ол Президенттің негізгі өкілі қызметін атқарып, Мемлекет басшысының өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтаған немесе үзілген жағдайда уақытша ел басқару тізгінін қолға алады.
Вице-президент лауазымына тағайындалатын үміткерге қойылатын негізгі талаптар:
-
Тумысынан Қазақстан Республикасының азаматы болуы шарт;
-
Жасы 40-тан кем болмауы тиіс;
-
Мемлекеттік тілді (қазақ тілін) жоғары деңгейде меңгеруі қажет;
-
Қазақстан аумағында соңғы 15 жыл бойы тұрақты тұруы керек;
-
Жоғары білімінің болуы міндетті.
Азат Перуашев, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
«Вице-президентке қойылатын талаптар Президентке қойылатын критерийлерге өте ұқсас. Жасына, біліміне, еңбек тәжірибесіне қарайды және мемлекеттік тілді міндетті түрде білуі тиіс. Ал нақты кандидатураны таңдау және оны тағайындау тікелей Президенттің өз құзырында».
Абзал Құспан, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты:
«Вице-президентке, Президентке немесе жалпы республикалық деңгейдегі басқарушы тұлғаларға нақты бір тар шеңбердегі мамандық (мысалы, тек заңгер немесе экономист болуы керек деген сияқты) бойынша шектеу немесе талап қойылмайды».
Вице-президент Президенттің тікелей тапсырмасы бойынша Құрылтаймен, Үкіметпен және өзге де мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл жасау кезінде Президент атынан ресми өкілдік етеді, сондай-ақ Мемлекет басшысы жүктейтін басқа да міндеттерді атқарады.
Жаңа бір палаталы Парламент — «Құрылтай»
Реформаның тағы бір ірі бағыты — елде «Жаңа Парламент — жаңа ереже» қағидатымен Құрылтай туралы заңның қабылдануы. Заңға сәйкес, Қазақстанда бір палаталы жаңа Парламент — Құрылтай құрылатын болды.
Бұл жоғары орган атқарушы билікке, яғни Үкімет жұмысына бақылауды барынша күшейтіп, мемлекеттегі ең жоғары лауазымды тұлғаларды тағайындауларға келісім беру құқығына ие болады.
Маңызды дерек: Жаңа үлгідегі Парламент — Құрылтай толықтай 145 депутаттан құралады.
Мақұлданған құжат Парламенттің осы жаңа форматын заңдық тұрғыда бекітіп, оның негізгі құзыреттерін, құрылымы мен атқарушы билік тармақтарымен өзара іс-қимыл жасау тетіктерін нақты айқындап берді.
Палаталардың бірлескен отырысындағы қызу талқылаудан кейін депутаттар заң жобасын бірігіп қабылдап, оны Мемлекет басшысының қол қоюына жолдады. Отандық және халықаралық сарапшылар бұл өзгерістерді Қазақстанның қазіргі тарихындағы ең ауқымды әрі ірі саяси реформалардың бірі деп бағалап отыр.