Caspian News, 8 мамыр. Қазақстанның саяси жүйесінде түбегейлі өзгерістер басталды. Парламент палаталарының бірлескен отырысында елді басқару тетіктерін қайта жаңғыртатын үш маңызды конституциялық заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды.
Парламент орнына – Құрылтай
Жаңа заң жобасы бойынша, қазіргі екі палаталы Парламенттің орнына бірпалаталы Құрылтай құрылады. Бұл жүйе заң шығару процесін жеңілдетіп, саяси жауапкершілікті арттыруға бағытталған.
-
Құрамы: 145 депутаттан тұрады.
-
Өкілеттік мерзімі: 5 жыл.
-
Жұмыс бастау мерзімі: Биылғы 1 шілдеден бастап.
Депутат Айдос Сарымның айтуынша, жаңа құрылым заң шығарумен қатар, Үкімет жұмысын бақылау және мемлекеттік органдарды жасақтау құзыретіне ие болады. Сондай-ақ, депутаттардың этикасына қатысты талаптар айтарлықтай күшейтілмек.
Вице-президент институты және президенттік шектеулер
Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев таныстырған заң жобасында алғаш рет Вице-президент лауазымын енгізу қарастырылған.
-
Тағайындау тәртібі: Президенттің ұсынуымен және Құрылтайдың келісімімен.
-
Міндеті: Президент атынан өкілдік ету және мемлекеттік органдармен байланыс орнату.
Сонымен қатар, Президент үшін 7 жылдық бір реттік мерзім, партиясыз болу және жақын туыстарына қатысты шектеулер өз күшінде қалады.
Сайлау науқаны және қаржыландыру
Жаңа жүйе бойынша Құрылтай сайлауы биылғы тамыз айында өтуі мүмкін. Орталық сайлау комиссиясының хатшысы Шавхат Өтемісовтің айтуынша, бұл науқан республикалық референдумнан да қымбатқа түсуі ықтимал. Шығындардың нақты көлемі сайлау туралы Жарлық шыққаннан кейін есептеледі.
«Сайлау туралы» заңға енетін жаңа талаптар:
-
Онлайн үгіт: Интернетте үгіт-насихат жүргізу тәртібі нақтыланады.
-
Шектеулер: Бір адамға бір мезгілде әкімдікке де, мәслихат депутаттығына да кандидат болуға тыйым салынады.
-
Комиссия мүшелері: Сыбайлас жемқорлық немесе ауыр қылмыс үшін сотталғандар сайлау комиссиясының құрамына кіре алмайды.
Бұл реформалар Қазақстанның мемлекеттік басқару жүйесін демократияландыру жолындағы жаңа кезең ретінде бағалануда. Саяси сарапшылар Парламенттің Құрылтайға айналуы билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті нығайтады деп есептейді.
