By Caspian News, 19 наурыз. Таяу Шығыстағы шиеленістің жаңа кезеңі әлемдік энергетика нарығын дүр сілкіндірді. Иран билігінің АҚШ пен Израильдің әскери операцияларына жауап ретінде Ормуз бұғазын жабуы энергия ресурстары құнының күрт өсуіне соқтырды.
Мұнай нарығы: Рекордтық өсім
Brent маркалы мұнайдың бағасы небәрі бірнеше күн ішінде 24,5%-ға қымбаттап, барреліне 112 долларлық межеден асып түсті. Сарапшылар бұл жағдайды соңғы жылдардағы ең ірі жеткізу кедергісі деп бағалап отыр.
Маңызды факт: Әлемдік мұнай тасымалының шамамен 20%-ы дәл осы Ормуз бұғазы арқылы өтеді. Оның жабылуы жаһандық нарыққа шығатын шикізат көлемін күрт шектеді.
Газ бағасының тұрақсыздығы
Наурыздың алғашқы аптасында газ нарығында да айтарлықтай қымбаттау байқалды:
-
Еуропалық хабтарда газ құны бір апта ішінде 63%-ға өсті.
-
Мың текше метр газдың бағасы 650 долларға жетті.
Дағдарыстың негізгі себептері
Нарықтағы дүрбелеңге бірнеше геосаяси фактор әсер етті:
-
Логистикалық блок: Ормуз бұғазының жабылуы Парсы шығанағындағы ірі экспорттаушылардың (Сауд Арабиясы, БАӘ, Кувейт, Катар) мұнай мен сұйытылған газын әлемдік нарыққа шығару мүмкіндігін шектеді.
-
Әскери қақтығыс: АҚШ пен Израильдің Иран аумағындағы әскери нысандарға соққы беруі және Тегеранның қатаң жауабы нарықтағы қауіп-қатер сыйақысын (risk premium) шарықтатып жіберді.
-
Жеткізу тізбегінің үзілуі: Танкерлер қозғалысының тоқтауы жаһандық жеткізу тізбегін істен шығару алдында тұр.
Болжам: Инфляцияның жаңа толқыны ма?
Сарапшылардың пікірінше, егер жағдай жақын арада тұрақталмаса, мұнай бағасы барреліне 120–130 долларға дейін көтерілуі мүмкін. Мұндай сценарий жаһандық инфляцияның жаңа толқынына және дамушы елдердегі жанармай бағасының өсуіне әкеп соғады.
