By Caspian News, 13 қаңтар. Ирандағы ішкі наразылықтар қантөгіске ұласып, құрбандар саны 2 мыңнан асты. Осы тұста АҚШ президенті Дональд Трамп Тегеранмен байланысы бар барлық елге қарсы қатаң экономикалық санкция енгізіп, әлемдік нарықты дүр сілкіндірді.
Ішкі жағдай: Қақтығыстар мен адам шығыны
Иранның ірі қалаларында жалғасып жатқан наразылық шаралары кезінде құқық қорғау органдары мен шерушілер арасындағы қақтығыстардан қаза тапқандар саны 2 000 адамнан асты. Халықаралық ұйымдар елдегі гуманитарлық жағдайдың нашарлауына байланысты дабыл қағуда.
Трамптың «25 пайыздық» соққысы
Ақ үй басшысы Дональд Трамп Иран билігіне қысым көрсетудің жаңа әдісін таңдады. Ол Иранмен сауда-саттық жасайтын кез келген мемлекетке 25% көлемінде кедендік баж салығын енгізетінін жариялады.
Бұл шешімнің ерекшелігі:
-
Қарсыластар мен серіктестерге бірдей: Салық тек Қытай мен Үндістанға ғана емес, АҚШ-тың дәстүрлі одақтастары — Түркия мен Пәкістанға да қолданылады.
-
Мақсаты: Иранды халықаралық экономикалық оқшаулауда қалдыру және Тегеранның бюджетіне түсетін қаржы ағындарын толық бұғаттау.
Иранның қарсы әрекеті: Мұнайды жедел экспорттау
АҚШ-тың әскери соққы жасау қаупі мен санкциялардың қыспағына байланысты Иран билігі мұнай экспортын шұғыл арттыруға көшті.
-
Уақытпен жарыс: Ресми Тегеран мұнай терминалдарын наразылық білдірушілер толық бұғаттап тастамай тұрып немесе АҚШ әскери-әуе күштері соққы бермей тұрып, қоймадағы шикізатты сыртқа шығарып үлгеруге тырысуда.
-
Тәуекелдер: Осы асығыс әрекеттер Парсы шығанағындағы мұнай тасымалының қауіпсіздігіне үлкен қатер төндіріп отыр.
Сарапшылар болжамы
Экономистердің пікірінше, Трамптың бұл шешімі жаһандық жеткізу тізбегіне нұқсан келтіріп, мұнай бағасының құбылуына әкелуі мүмкін. Әсіресе, Түркия мен Үндістан секілді энергия ресурстарына тәуелді елдер үшін бұл үлкен сынақ болмақ.
Түйін: Ирандағы жағдай тек аймақтық емес, жаһандық қауіпсіздік мәселесіне айналды. АҚШ-тың келесі қадамы әскери интервенция болуы мүмкін бе деген сұрақ халықаралық қауымдастықты мазалап отыр.
