By Caspian News, 9 қаңтар. Қазақстанда зейнетақы жүйесін жаңғыртудың кезекті кезеңі басталды. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарнасы (ЖМЗЖ) 3,5%-ға дейін ұлғайды. Бұл өзгеріс болашақта зейнетке шығатын буынның әл-ауқатын арттыруға бағытталған.
ЖМЗЖ дегеніміз не және ол қалай өседі?
Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасы — бұл қызметкердің жалақысынан ұсталмайтын, жұмыс беруші өз қаражаты есебінен төлейтін қосымша төлем. Бұл жүйе 2024 жылы енгізілген болатын және ол 2028 жылға дейін кезең-кезеңмен өсіп отырады.
Өсім графигі: | Жыл | Жарна мөлшері | | :— | :— | | 2024 жыл | 1,5% | | 2025 жыл | 2,5% | | 2026 жыл | 3,5% | | 2027 жыл | 4,5% | | 2028 жыл | 5% |
Неліктен бұл маңызды?
Бұл шара негізінен 1975 жылы және одан кейін туған азаматтарды қолдауға арналған. Себебі бұл буынның 1998 жылғы реформаға дейінгі еңбек өтілі жоқ немесе өте аз. Олар зейнетке шыққанда тек өздері жинаған сомаға ғана емес, жұмыс берушілер құрған ортақ жинақтаушы жүйеге де иек арта алады.
Жаңа жүйе бойынша зейнетақы қалай құралады?
Енді қазақстандықтардың зейнетақысы үш негізгі қайнар көзден жинақталады:
-
Мемлекеттік базалық төлем: Еңбек өтіліне қарай бюджеттен беріледі.
-
Міндетті зейнетақы жарнасы (МЗЖ): Қызметкердің өз жалақысынан ұсталатын 10%.
-
Жұмыс берушінің жарнасы (ЖМЗЖ): Жұмыс беруші төлейтін жаңа 3,5%-дық үлес.
ЖМЗЖ-ның басты ерекшеліктері мен шектеулері
Жұмыс беруші төлейтін бұл жарналардың қызметкердің жеке жинағынан (МЗЖ) айтарлықтай айырмашылығы бар:
-
Мұраға қалдырылмайды: Бұл қаржы жеке меншік болып саналмайды, сондықтан мұрагерлікке берілмейді.
-
Өмір бойы төленеді: Зейнеткер бұл төлемді БЖЗҚ-дағы ақшасы таусылса да, өмір бойы алып тұрады.
-
Төлем тоқтатылатын жағдайлар: Егер азамат елден тұрақты тұруға көшіп кетсе немесе ҚР азаматтығынан шықса, бұл төлемдер тоқтатылады (қайтарылмайды).
-
Шекті мөлшер: Жарна есептелетін айлық табыс 50 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аспауы тиіс.
Бақылау және жауапкершілік
Жарналардың уақытылы және толық аударылуын ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті қадағалайды. Жұмыс берушілер төлемді кешіктірген жағдайда айыппұлдар мен өсімпұлдар қарастырылған.
Түйін: Зейнетақы жүйесіне енген бұл жаңашылдық жұмыс берушілерге салықтық жүктемені аздап арттырғанымен, болашақ зейнеткерлер үшін мемлекеттік кепілдікті күшейтеді.
