By Caspian News, 16 қаңтар. 2025 жылдың желтоқсаны мен 2026 жылдың қаңтарында Қазақстан мұнай экспортының едәуір бөлігін «Каспий құбыр консорциумын» (КТК) айналып өтетін маршруттарға бағыттады. Бұл қадам Қара теңіздегі терминал жұмысының тұрақсыздығы мен геосаяси жағдайға байланысты қабылданды.
Экспорттың жаңа картасы
Желтоқсан айында КТК-дағы шектеулерге байланысты 300 мың тоннадан астам мұнай балама маршруттармен жөнелтілді. «ҚазТрансОйл» жүйесі арқылы тасымал келесі бағыттарда күшейтілді:
-
Германия: «Достық» құбыры арқылы Шведт МӨЗ-іне тікелей жеткізу.
-
Қытай: Шығыс бағыттағы экспорт көлемін ұлғайту.
-
БТД (Баку – Тбилиси – Джейхан): Ақтау порты арқылы Каспий теңізін кесіп өтетін бағыт.
-
Ресей порттары: Усть-Луга және Новороссийск (КТК-дан тыс) бағыттары.
📈 Нақты сандар және 2026 жылға арналған жоспар
Қазақстан мұнай тасымалын әртараптандыру арқылы экспорттық тәуелділікті азайтуды көздеп отыр:
| Экспорт бағыты | 2025 жылғы көрсеткіш | 2026 жылғы жоспар |
| Германия (ГФР) | 2,1 млн тонна | 2,5 млн тонна |
| БТД (Баку – Тбилиси – Джейхан) | 1,3 млн тонна | 1,6 млн тонна |
| Қытай (ҚХР) | 1,1 млн тонна | Өсім күтілуде |
Неге балама бағыттар маңызды?
2026 жылдың қаңтарында КТК арқылы мұнай жөнелту көлемі жоспарланған деңгейден 45%-ға төмендеген. Бұған бірнеше фактор әсер етті:
-
Ауа райы: Қара теңіздегі жиі болатын дауылдар терминал жұмысын тоқтатуға мәжбүрлейді.
-
Техникалық жөндеу: Қалқымалы айлақ құрылғыларының (ВУУ) істен шығуы.
-
Геосаяси тәуекелдер: Жақында орын алған дрон шабуылдары мен инфрақұрылымдық қауіптер.
Сарапшылар болжамы
Энергетика саласының мамандары Қазақстанның мұнай өндіру көлемін 2026 жылы жылына 100 миллион тоннаға жеткізуді жоспарлап отырғанын айтады. Бұл мақсатқа жету үшін тек КТК-ға сеніп отыру мүмкін емес. Сондықтан Ақтау порты мен Транскаспий бағытын дамыту — мемлекеттің басты басымдығы.
Түйін: Балама бағыттардың рөлі артуы Қазақстанға сыртқы факторларға қарамастан мұнай экспортының тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
